Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật là gì? (phần 2)

Như đã nói ở phần trước, phần 2 này, Luật Hoàng anh sẽ phân tích kĩ những khía cạnh còn lại của Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

“Điều 114. Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1. Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hóa, xã hội, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.

2. Phạm tội trong trường hợp ít nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 15 năm.

3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.”

2.3. Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có thể là bất kì ai, người Việt Nam, người nước ngoài hay người không có quốc tịch. Các chủ thể này phải có đủ năng lực trách nhiệm hình sự bao gồm năng lực nhận thức và năng lực điều khiển hành vi, thiếu một trong hai hoặc không có trách nhiệm hình sự sẽ được loại trừ trách nhiệm hình sự theo Điều 21 Bộ luật hình sự. Điều kiện về độ tuổi cũng là yếu tố bắt buộc về chủ thể của tội phạm này. Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định người từ đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.

So sánh với Bộ luật hình sự năm 1999 quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự về tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là người từ đủ 14 tuổi. Như vậy tại Bộ luật hình sự năm 2015, độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự về tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được tăng lên. Việc tăng độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự của tội này thể hiện sự khoan hồng của nhà nước đối với người dưới 16 tuổi phạm tội, mặt khác cũng xuất phát từ việc ở độ tuổi này nhận thức của các em chưa phát triển toàn diện, tính cách còn bốc đồng, dễ cáu giận dẫn đến phá hoại đồ đạc.

2.4. Mặt chủ quan của tội phạm

Hành vi của người phạm tội được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp và mục đích nhằm chống chính quyền nhân dân. Khi thực hiện hành vi phá hoại, người phạm tội nhận thức rõ tính chất nguy hiểm của hành vi, thấy trước hậu quả thiệt hại cho cơ sở vật chất kỹ thuật của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và mong muốn cho hậu quả đó xảy ra.

Dấu hiệu mục đích nhằm chống chính quyền nhân dân ở đây là dấu hiệu bắt buộc để định tội danh. Trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi hủy hoại hoặc làm hư hỏng cơ sở vật chất nhưng không nhằm chống chính quyền nhân dân thì sẽ được định tội theo Điều 178 Bộ luật hình sự - Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

Nếu người nào đó có hành vi gây thiệt hại cho tài sản nhưng do thiếu trách nhiệm hoặc do yếu kém về kỹ thuật hoặc do tư lợi cá nhân mà không nhằm mục đích chống chính quyền nhân dân thì hành vi không cấu thành tội phạm quy định tại Điều 117 Bộ luật hình sự mà cấu thành tội phạm khác theo quy định của Bộ luật hình sự.

3. Hình phạt của tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Điều 114 Bộ luật hình sự quy định 03 khung hình phạt gồm 02 khung hình phạt chính và 01 khung hình phạt bổ sung:

- Khung hình phạt cơ bản phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình áp dụng đối với người phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hóa, xã hội nhằm chống chính quyền nhân dân.

- Khung hình phạt giảm nhẹ phạt tù từ 05 năm đến 15 năm áp dụng đối với người có nhiều tình tiết giảm nhẹ (trường hợp gây hậu quả không lớn, thành khẩn khai báo, ăn năn, hối cải,...).

- Khung hình phạt tù từ 01 năm đến 05 năm áp dụng cho người đang trong giai đoạn chuẩn bị phạm tội. Theo Điều 14 quy định về giai đoạn chuẩn bị phạm tội, chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm. Từ đó, giai đoạn chuẩn bị phạm tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là giai đoạn người phạm tội chuẩn bị công cụ, điều kiện cần thiết hoặc tìm kiếm, lôi kéo người cùng thực hiện hành vi phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Người đang trong giai đoạn chuẩn bị phạm tội này cũng bị pháp luật truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là cách Nhà nước dùng pháp luật để ngăn chặn hành vi phá hoại xảy ra, bởi hậu quả có hành vi này có thể gây ảnh hưởng rất lớn đồng thời cũng răn đe, giáo dục những kẻ đang có ý định thực hiện tội phạm này sớm từ bỏ  ý định phạm tội của mình.

Luật Hoàng Anh