Người thừa kế, nghĩa vụ của người thừ kế là gì?

Thời kỳ ban đầu khi thừa kế xuất hiện người hưởng thừa kế giới hạn trong phạm vi là những người có cùng huyết thống. Tuy nhiên cùng với sự phát triển của xã hội, tư duy của con người cũng thay đổi, thêm vào đó sự hình thành và phát triển của hệ thống pháp luật đã giúp mở rộng phạm vi chủ thể có quyền thừa kế gắn với nghĩa vụ của họ. Vậy pháp luật quy định nhue thế nào về người thừa kế? Bài viết này sẽ làm rõ vấn đề theo quy định tại Bộ luật dân sự 2015.

1.Khái niệm

Người thừa kế là người được hưởng di sản thừa kế theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật. Điều 613 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

"Điều 613. Người thừa kế
Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế"

Chia thừa kế được thự hiện dựa trên hai căn cứ là: chia theo di chúc của người chết để lại và chia theo pháp luật nếu không có di chúc. Pháp luật luôn tôn trọng ý chí, mong muốn của cá nhân vì vậy việc chia di sản sẽ được thực hiện theo di chúc trước sâu đó mới thực hiên chia theo quy định pháp luật.
Trong trường hợp chia theo di chúc thì người thừa kế có thể là bất kỳ cá nhân, tổ chức nào hoặc cũng có thể là Nhà nước tùy vào mong muốn của người chết. Trong trường hợp chia theo pháp luật thì người thừa kế chỉ có thể là cá nhân, dựa trên quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng mà pháp luật xác định người thừa kế. 
Vì bản chất của thừa kế là sự kế quyền của người sống, đối với quyền, nghĩa vụ của người đã khuất, việc truyền lại di sản cho người thùa kế nhằm để người này duy trì, phát triển khối tài sản, do vậy người thừa kế bắt buộc phải đang còn sống đối với cá nhân và đang còn hoạt động đối với tổ chức. Trường hợp cá nhân đã thành thai trước khi mở thừa kế cũng có thể trở thành người thừa kế, vì bản chất của con người là không ngừng vận động, đến một thời điểm trong tương lai khi cá nhân đó được sinh ra sẽ trực tiếp quản lý, phát triển tài sản đó. 

2.Nghĩa vụ của người thừa kế.

Nghĩa vụ tài sản của người thừa kế là những việc mà chủ thể phái làm khi hưởng di sản thừa kế của người chết để lại. Theo đó người thừa kế có các nghĩa vụ sau:
Một là, những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Ví dụ: Ông A trước khi chết có vay ông B 100 triệu đồng, di sản ông A để lại được định giá là 1 tỷ đồng (không có di chúc), khi thời điểm thừa kế được mở, những người được hưởng di sản của ông A phải cùng nhau chịu trách nhiệm trả nợ cho ông A. Trong trường hợp này không có di chúc nen tài sản sẽ được chia đều cho các con của ông A, như vậy nghĩa vụ trả nợ của các con ông A là như nhau. (lấy 100 triệu chia cho số người thừa kế, ra số tiền mà mỗi người thừa kế phải trả cho ông B)
Hai là, trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại. Người quản lý di sản là người được chỉ định trong di chúc, hoặc là được những người thừa kế theo pháp luật thỏa thuận cử ra.
Ba là, trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Nếu không có di chúc thì nghĩa vụ các bên là như nhau, nếu có di chúc mà việc chia tài sản không đều nhau thì mỗi người chịu trách nhiệm tương ứng với phần di sản mà mình được hưởng.
Bốn là, trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.
Quy định về nghĩa vụ của người thừa kế nhằm bảo vệ quyền lợi cho bên thứ ba. Người thừa kế được hưởng lợi từ tài sản người chết để lại, vì vậy phải chịu trách nhiệm cả về nghĩa vụ tài sản của người chết.
Trên đây là quy định của pháp luật về người thừa kế.

Luật Hoàng Anh