Quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu tài sản đối với chuyển giao quyền hưởng dụng là gì?

Trong nội dung quyền hưởng dụng, người hưởng dụng phải thực hiện quyền, nghĩa vụ nhất định để bảo vệ cho lợi ích của chủ sở hữu tài sản. Tương ứng với đó, pháp luật cũng quy định về quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu đối với người hưởng dụng. Vậy chủ sở hữu có những quyền và nghĩa vụ gì? Bài viết này sẽ làm rõ vấn đề theo quy định tại Bộ luật dân sự 2015. 
Quyền hưởng dụng là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định. Để đảm bảo cho lợi ích của chính mình và cả người được chuyển giao quyền hưởng dụng, chủ sở hữu có tài sản được chuyển giao có quyền và nghĩa vụ nhất định theo quy định của pháp luật. Cụ thể, điều 263 Bộ luật dân sự quy định như sau:

"Điều 263. Quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu tài sản
1. Định đoạt tài sản nhưng không được làm thay đổi quyền hưởng dụng đã được xác lập.
2. Yêu cầu Tòa án truất quyền hưởng dụng trong trường hợp người hưởng dụng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của mình.
3. Không được cản trở, thực hiện hành vi khác gây khó khăn hoặc xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người hưởng dụng.
4. Thực hiện nghĩa vụ sửa chữa tài sản để bảo đảm không bị suy giảm đáng kể dẫn tới tài sản không thể sử dụng được hoặc mất toàn bộ công dụng, giá trị của tài sản"

1.Quyền của chủ sở hữu.

Quyền định đoạt của chủ sở hữu là quyền mà chủ sở hữu được chuyển giao quyền sở hữu tài sản, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng hoặc tiêu hủy tài sản. Tuy nhiên việc định đoạt không được làm thay đổi quyền hưởng dụng như đã thỏa thuận. Điều đó đồng nghĩa với việc đang trong thời hạn quyền hưởng dụng đang có hiệu lực chủ sở hữu không có quyền tiêu dùng, hay tiêu hủy tài sản; vì việc tiêu dùng, tiêu hủy tài làm cho tài sản không còn tồn tại nữa , do đó mà người hưởng dụng không thể tiếp tục thực hiện quyền hưởng dụng tài sản. Mặt khác, quyền hưởng dụng là nội dung của quyền khác đối với tài sản; mà trong nguyên tắc xác lập, thực hiện quyền khác đối với tài sản pháp luật quy định quyền khác đối với tài sản vẫn có hiệu lực trong trường hợp quyền sở hữu được chuyển giao. Như vậy chủ sở hữu có thể bán, tặng cho, thừa kế tài sản,…nhưng quyền hưởng dụng của người hưởng dụng vẫn có hiệu lực đến khi hết thời hạn theo thỏa thuận.
Tuy quyền khai thác, sử dụng tài sản trong thời hạn quyền hưởng dụng đang có hiệu lực của người hưởng dụng là độc lập, song với tư cách là chủ sở hữu, người có quyền. lợi ích liên quan trực tiếp đến tài sản, chủ sở hữu vẫn có quyền hạn nhất định đối với tài sản đó. Do đó khi thấy người hưởng dụng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của mình trong việc sử dụng, khai thác tài sản thì, để bảo vệ tài sản và lợi ích của mình chủ sở hữu có quyền yêu cầu Tòa án truất quyền hưởng dụng của người có quyền hưởng dụng.

2.Nghĩa vụ của chủ sở hữu.

Trong thời hạn quyền hưởng dụng đang có hiệu lực chủ sở hữu  không được cản trở, gây khó khăn, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người hưởng dụng. Quyền hưởng dụng là một quyền độc lập với ý chí của chủ sở hữu, khi đã chuyển giao quyền hưởng dụng cho người khác, đồng nghĩa với việc chủ sở hữu không còn quyền khai thác, sử dụng tài sản nữa. Quyền hưởng dụng do pháp luật quy định, mà người hưởng dụng chỉ cần thực hiện theo quy định của pháp luật chứ không cần thực hiện theo ý chí của chủ sở hữu. Ví dụ: A đã chuyển giao cho B quyền hưởng dụng căn nhà, khi đó A không có quyền yêu cầu B phải đáp ứng các điều kiện nào đó mới cho B sử dụng căn nhà. Bởi vì lúc này quyền khai thác, sử dụng căn nhà là của B.
Chuyển giao quyền hưởng dụng thực chất là chuyển giao lợi ích, công dụng, giá trị của tài sản, vì vậy chủ sở hữu phải đảm bảo tài sản được chuyển giao là tài sản có đầy đủ các công dụng, giá trị cần thiết để khai thác, sử dụng. Vì vậy nghĩa vụ sửa chữa tài sản để đảm bảo tài sản không bị suy giảm hoặc mất công dụng, giá trị thuộc về chủ sở hữu. Nếu thiệt hại với tài sản xảy ra do lỗi của người hưởng dụng thì nghĩa vụ sửa chữa tài sản thuộc về người hưởng dụng. Chủ sở hữu có thể giao cho người hưởng dụng trực tiếp sửa chữa tài sản, còn bản thân chỉ cần thanh toán các khoản chi phí. 
Quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu hướng đến bảo vệ tài sản và quyền lợi của người hưởng dụng. Trên đây là quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu đối với việc chuyển giao quyền hưởng dụng.

Luật Hoàng Anh.