Người sử dụng đất là ai? Họ có các quyền chung gì?

Người sử dụng đất là người trực tiếp khai thác, sử dụng và tạo ra nguồn lợi từ đất. Vậy pháp luật hiện hành về đất đai quy định như thế nào về người sử dụng đất và các quyền chung của họ? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Người sử dụng đất là ai?

Theo quy định tại Điều 5, Luật đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013 (sau đây gọi tắt là Luật đất đai 2013), người sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê đất , công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất, bao gồm 07 nhóm sau:

a. Tổ chức trong nước gồm cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức sự nghiệp công lập và tổ chức khác theo quy định của pháp luật về dân sự (sau đây gọi chung là tổ chức).

Tổ chức sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập, có chức năng thực hiện các hoạt động dịch vụ công theo quy định của pháp luật. (quy định tại Khoản 26, Điều 3, Luật đất đai 2013. Quy định này là điểm mới so với Luật đất đai 2003,  đã giải thích rõ về chủ thể tổ chức sự nghiệp công lập nhằm phân biệt với các tổ chức khác.

Tổ chức kinh tế bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức kinh tế khác theo quy định của pháp luật về dân sự, trừ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. (quy định tại Khoản 27, Điều 3, Luật đất đai 2013)

b. Hộ gia đình, cá nhân trong nước (sau đây gọi chung là hộ gia đình, cá nhân)

Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất. (quy định tại Khoản 29, Điều 3, Luật đất đai 2013)

Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp là hộ gia đình, cá nhân đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp; nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó. (quy định tại Khoản 29, Điều 3, Luật đất đai 2013).

Các quy định về hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp cũng là điểm mới của Luật đất đai năm 2013 so với Luật đất đai 2003 bởi lẽ trên thực tế, việc quy định như vậy đã phân biệt rõ ràng, tránh gây nhầm lẫn giữa việc hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp với việc hộ gia đình, cá nhân là thành viên của nông, lâm trường nhận khoán đất nông, lâm nghiệp để sản xuất.

c. Cộng đồng dân cư gồm cộng đồng người Việt Nam sinh sống trên cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố và điểm dân cư tương tự có cùng phong tục, tập quán hoặc có chung dòng họ;

Từ xưa tới nay, cuộc sống mang tính cộng đồng gắn liền với cây đa, bến nước đã trở thành một nét đẹp trong nếp sống của người Việt ta. Với tinh thần tương thân tương ái, hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau, người Việt ta, đặc biệt là người Việt sống ở các vùng nông thôn hay sống tập trung lại thành các cộng đồng dân cư gắn bó.

d. Cơ sở tôn giáo gồm chùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tu viện, trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo và cơ sở khác của tôn giáo;

đ. Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao gồm cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện khác của nước ngoài có chức năng ngoại giao được Chính phủ Việt Nam thừa nhận; cơ quan đại diện của tổ chức thuộc Liên hợp quốc, cơ quan hoặc tổ chức liên chính phủ, cơ quan đại diện của tổ chức liên chính phủ;

e. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo quy định của pháp luật về quốc tịch;

Theo quy định tại Khoản 3, Điều 3, Luật quốc tịch số 24/2008/QH12 quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài.

g. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gồm doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp Việt Nam mà nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại theo quy định của pháp luật về đầu tư.

Hiện nay, Nhà nước ta có rất nhiều chính sách mở cửa, hội nhập thu hút nhà đầu tư nước ngoài tới, đầu tư tại Việt Nam. Việc quy định doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là một trong các chủ thể sử dụng đất chính là một trong những chính sách ấy. Việc các doanh nghiệp nước ngoài tới đầu tư, phát triển tại Việt Nam không chỉ gia tăng mối quan hệ ngoại giao giữa nước ta và các nước mà còn góp phần thúc đẩy nền kinh tế trong nước phát triển, tạo cơ hội việc làm cho không ít người lao động Việt Nam, đồng thời cũng góp phần giảm bớt tình trạng chảy máu chất xám ở nước ta, giữ lại các nhân tài để phục vụ cho đất nước.

2. Người sử dụng đất có các quyền chung là gì?

Quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của người sử dụng đất được hiểu là quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất có được do pháp luật quy định; do người sử dụng đất tự tạo ra trong quá trình sử dụng hoặc do nhận chuyển giao , nhận thừa kế từ người khác…mà không thuộc các trường hợp pháp luật cấm.

Các quyền chung của người sử dụng đất được quy định tại Điều 166, Luật đất đai 2013 bao gồm các quyền sau:

a, Được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

b, Hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất.

Thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất bao gồm: nhà, cửa, vất chất, kiến trúc khác trên đất, khả năng sinh lợi, lợi thế của đất được tạo ra trong qúa trình sử dụng đất. 

c, Hưởng các lợi ích do công trình của Nhà nước phục vụ việc bảo vệ, cải tạo đất nông nghiệp.

d, Được Nhà nước hướng dẫn và giúp đỡ trong việc cải tạo, bồi bổ đất nông nghiệp.

đ, Được Nhà nước bảo hộ khi người khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của mình.

e, Được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật đất đai 2013.

g, Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện về những hành vi vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của mình và những hành vi khác vi phạm pháp luật về đất đai.

Luật Hoàng Anh