Pháp luật quy định như thế nào về đất khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề (P1): Các nguyên tắc, thời hạn sử dụng và trách nhiệm của cơ quan nhà nước?

Đất sử dụng cho khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề là một trong những loại đất thuộc nhóm đất phi nông nghiệp. Điều 149 Luật đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013 (sau đây gọi tắt là Luật đất đai 2013) quy định chi tiết về việc quản lý và sử dụng loại đất này được hướng dẫn tại Điều 51, Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ và được sửa đổi, bổ sung tại Khoản 36, Điều 2, Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 01/06/2017 của Chính phủ, cụ thể về các nguyên tắc, thời hạn sử dụng và trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền như sau:

1. Nguyên tắc khi sử dụng đất xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề (quy định tại khoản 1, Điều 149, Luật đất đai 2013)

Việc sử dụng đất xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Khi quy hoạch, thành lập khu công nghiệp, khu chế xuất phải đồng thời lập quy hoạch, xây dựng khu nhà ở, công trình công cộng nằm ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất phục vụ đời sống người lao động làm việc trong khu công nghiệp, khu chế xuất. Bởi lẽ, một khu công nghiệp là nơi làm việc của hàng trăm, hàng nghìn công nhân, do vậy, việc quy hoạch, xây dựng các công trình phục vụ đời sống của người lao động nhằm đảm bảo các điều kiện thiết yếu để người lao động tập trung làm việc. 

2. Thời hạn sử dụng đất (quy định tại Khoản 1, Điều 51, Nghị định 01/2017/NĐ-CP)

Theo quy định trên, thời hạn sử dụng đất rong khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề theo thời hạn của dự án đầu tư.

Trường hợp thời hạn của dự án đầu tư dài hơn thời hạn sử dụng đất còn lại của khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề thì doanh nghiệp đầu tư xây dựng kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép điều chỉnh thời hạn sử dụng đất cho phù hợp nhưng tổng thời hạn sử dụng đất không quá 70 năm và phải nộp tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất đối với diện tích đất được gia hạn sử dụng.

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc kiểm tra thanh tra và xử lý đối với trường hợp thuê đất, thuê lại đất trong khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề nhưng không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ sử dụng so với tiến độ sử dụng đất đã giao kết trong hợp đồng thuê đất, thuê lại đất với doanh nghiệp đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng.

Khi lập quy hoạch chi tiết xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, UBND cấp tỉnh căn cứ vào hiện trạng các khu dân cư tại địa phương, nhu cầu nhà ở của người lao động làm việc trong khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, bố trí quỹ đất ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để xây dựng khu chung cư, các công trình văn hóa, xã hội, dịch vụ phục vụ đời sống của người lao động.

UBND cấp tỉnh quy định cụ thể việc thu hồi đất đối với trường hợp không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng, cụ thể như sau:

a, Đối với trường hợp thuê đất, thuê lại đất của chủ đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề trước ngày 01/06/2017, trừ trường hợp bất khả kháng thì UBND cấp tỉnh thu hồi đất nếu đất không được đưa vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng 36 tháng so với tiến độ sử dụng đất đã giao kết trong hợp đồng thuê đất, thuê lại đất hoặc đã quá thời hạn 36 tháng kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp các bên không có giao kết về tiến độ đưa đất vào sử dụng trong hợp đồng mà không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng;

b, Trường hợp doanh nghiệp đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề đã thực hiện việc yêu cầu và lập danh sách báo lên lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà bên thuê đất, thuê lại đất vẫn không đưa đất vào sử dụng, chậm tiến độ sử dụng đất thì UBND cấp tỉnh căn cứ kết quả kiểm tra, kết luận thanh tra thực hiện việc thu hồi đối với diện tích đất vi phạm của bên thuê đất, thuê lại đất và giao cho chủ đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề. 

Việc xử lý quyền và nghĩa vụ có liên quan giữa chủ đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề và bên thuê đất, thuê lại đất thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự.

Trên đây là các quy định của pháp luật về các nguyên tắc, thời hạn sử dụng và trách nhiệm của cơ quan nhà nước về việc sử dụng đất khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề. Các quy định khác về chế độ sử dụng cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp đầu tư kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp, làng nghề, chúng tôi xin phép trình bày ở bài viết sau.

Luật Hoàng Anh