Các trường hợp không áp dụng tha tù trước thời hạn?

Như đã nói ở bài viết trước, có một số trường hợp dù có đủ các điều kiện để được tha tù trước thời hạn nhưng vẫn không được áp dụng chế định này. Trong bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ làm rõ các tội phạm không được áp dụng tha tù trước thời hạn và vì sao lại có quy định như vậy.

1. Căn cứ pháp lý.

Khoản 2 Điều 66 Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự) quy định các trường hợp không áp dụng tha tù trước thời hạn đối với các trường hợp sau:

“2. Không áp dụng quy định của Điều này đối với người bị kết án thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Người bị kết án về một trong các tội quy định tại Chương XIII, Chương XXVI, Điều 299 của Bộ luật này; người bị kết án 10 năm tù trở lên về một trong các tội quy định tại

Chương XIV của Bộ luật này do cố ý hoặc người bị kết án 07 năm tù trở lên đối với một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 248, 251 và 252 của Bộ luật này;

b) Người bị kết án tử hình được ân giảm hoặc thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 40 của Bộ luật này.”

2. Các trường hợp cụ thể mà người phạm tội không được áp dụng chế định “tha tù trước thời hạn”.

Người bị kết án về một trong các tội dưới đây sẽ không được áp dụng “tha tù trước thời hạn”:

- Người bị kết án tại chương XIII – Các tội phạm an ninh quốc gia;

- Người bị kết án tại Chương XXVI - Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh.

- Người bị kết án tại Điều 299 - Tội khủng bố.

- Người bị kết án tại Chương XIV mà hình phạt tù áp dụng từ 10 năm trở lên, thực hiện hành vi với lỗi cố ý - Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người.

- Người bị kết án các tội nêu tại Điều 168 - Tội cướp tài sản, Điều 169 - Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, Điều 248 - Tội sản xuất trái phép chất ma túy, Điều 251 - Tội mua bán trái phép chất ma túy, Điều 252 - Tội chiếm đoạt chất ma túy mà hình phạt tù áp dụng từ 07 năm trở lên.

- Người bị kết án tử hình nhưng được ân giảm xuống tù chung thân.

- Người bị kết án tử hình nhưng giảm xuống tù chung thân do thuộc trường hợp phụ nữ có thai; phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người đủ 75 tuổi trở lên; người bị kết án từ hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản thâm ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.

3. Vì sao pháp luật không cho người bị kết án về các tội phạm trên được tha tù trước thời hạn kể cả khi họ đã đáp ứng đủ các điều kiện luật định?

Mục đích của chế định “tha tù trước thời hạn” là để người đang chấp hành hình phạt tù được sớm trở về với gia đình, tái hòa nhập cộng đồng. Đặc biệt xét thấy mục đích răn đe, giáo dục của hình phạt tù đối với người phạm tội đã đạt được, không cần buộc họ phải tiếp tục chấp hành án phạt tù tại cơ sở giam giữ nên cho họ được tha tù trước thời hạn.

Tuy nhiên những người phạm các tội được liệt kê phần trên không được tha tù trước thời hạn bởi:

Các tội phạm an ninh quốc gia, Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh, Tội khủng bố, Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người (có điều kiện kèm theo) đều là những tội để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho xã hội. Các tội phạm này không chỉ ảnh hưởng đến một hay một vài cá nhân mà ảnh hưởng đến cả đất nước, thậm chí cả thế giới. Hơn hết các tội phạm phạm tội này thường cứng đầu, khó cải tạo, giáo dục, họ không nhận thấy lỗi sai của mình và không có ý định hối cải. Nếu để người phạm tội này sớm tái hòa nhập cộng đồng, họ sẽ có nguy cơ cao lặp lại hành vi phạm tội của mình nhiều lần.

Các trường hợp bị kết án tử hình được ân giảm hoặc không thi hành án tử hình theo Khoản 3 Điều 40 là những trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Người phạm tội này không thể cải tạo hay giáo dục nữa mà chỉ có thể tước đi mạng sống của họ để răn đe người khác trong xã hội và ngăn chặn nguy cơ người đó thực hiện lại hành vi nguy hiểm cho xã hội. Tuy nhiên việc ân giảm hoặc không thi hành án tử hình với những người đó đã thể hiện sự khoan hồng đã thể hiện sự khoan hồng vô cùng lớn của Nhà nước và pháp luật đối với họ. Việc người phạm tội này phải chịu án tù chung thân là bởi đây là biện pháp nhà nước cách ly họ ra khỏi xã hội, ngăn chặn họ thực hiện hành vi nguy hiểm.

Luật Hoàng Anh