Căn cứ vào đâu để quyết định hình phạt trong Bộ luật hình sự hiện hành?

Một người, pháp nhân thương mại bị coi là phạm tội khi đáp ứng đủ các điều kiện về cấu thành tội phạm được mô tả trong Bộ luật hình sự. Khi đó Tòa án có thể đưa ra các hình phạt tương ứng với tính chất, mức độ của tội phạm. Tuy nhiên, việc quyết định hình phạt như thế nào để phải dựa trên các căn cứ nhất định. Sau đây, Luật Hoàng Anh xin giới thiệu các căn cứ quyết định hình phạt theo quy định của pháp luật hình sự hiện hành.

1. Căn cứ pháp lý

Điều 50 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự)

“Điều 50. Căn cứ quyết định hình phạt

1. Khi quyết định hình phạt, Tòa án căn cứ vào quy định của Bộ luật này, cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự.

2. Khi quyết định áp dụng hình phạt tiền, ngoài căn cứ quy định tại khoản 1 Điều này, Tòa án căn cứ vào tình hình tài sản, khả năng thi hành của người phạm tội.”

Quyết định hình phạt là sự lựa chọn loại hình phạt và xác định mức hình phạt (đối với loại hình phạt có các mức hình phạt khác nhau) trong phạm vi luật định để áp dụng đối với chủ thể chịu trách nhiệm hình sự.”

2. Căn cứ quyết định hình phạt

Khoản 1 Điều 50 quy định 04 căn cứ quyết định hình phạt gồm:

Thứ nhất, Tòa án căn cứ vào quy định của Bộ luật này, nghĩa là căn cứ dựa trên toàn bộ những quy định nằm Bộ luật hình sự. Đây là căn cứ cơ bản nhất, quan trọng nhất. Bởi khi xét xử một vụ án hình sự, Tòa án phải áp dụng 2 Bộ luật chính là Bộ luật hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự. Trong đó Bộ luật hình sự là luật nội dung, tức là nó chứa các quy phạm quy định về tội phạm và hình phạt. Do đó khi quyết định hình phạt, Tòa án phải dựa hoàn toàn vào Bộ luật hình sự. Những hình phạt hay mức phạt không được quy định trong Luật hình sự sẽ không được áp dụng.

Thứ hai, căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội. Bản chất của tội phạm là thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội và giờ Tòa án sẽ quyết định một hình phạt thích đáng với hành vi nguy hiểm cho xã hội đó. Tuy nhiên mỗi hành vi của mỗi người hay pháp nhân thương mại lại có tính chất và mức độ khác nhau nên cần căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của từng hành vi phạm tội mà quyết định hình phạt phù hợp.

Thứ ba, nhân thân người phạm tội. Do tính cá biệt của con người, nên mỗi người lại có một hoàn cảnh, cuộc sống cá nhân khác nhau. Tuy nhiên không phải mọi vấn đề về nhân thân đều được cân nhắc trong việc quyết định hình phạt. Chỉ những tình tiết về nhân thân phản ánh trực tiếp đến nhận thức và hành vi của người phạm tội hoặc phản ánh khả năng giáo dục họ mới được cân nhắc đến như độ tuổi, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, lối sống,...

Thứ tư, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, đây là các tình tiết được liệt kê trong Điều 51,52 Bộ luật hình sự. Các tình tiết giảm nhẹ hay tăng nặng trách nhiệm hình sự có thể chia làm 03 nhóm:

- Các tình tiết ảnh hưởng đến mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội (các tình tiết làm mức độ nguy hiểm cho xã hội có thể tăng lên hoặc giảm xuống);

- Các tình tiết phản ánh hoàn cảnh đặc biệt của người phạm tội;

- Các tình tiết phản ánh khả năng giáo dục người phạm tội.

Do đó, bản thân các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ đã phản ánh căn cứ tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và căn cứ về nhân thân người phạm tội trong việc quyết định hình phạt.

Một trường hợp ngoại lệ, quy định tại khoản 2 Điều 50, đối với hình phạt tiền, ngoài các căn cứ trên, Tòa án còn căn cứ vào tình hình tài sản, khả năng thi hành của người phạm tội. Bởi nếu hình phạt tiền quá thấp so với khả năng tài chính của người phạm tội, dễ dẫn đến tâm lý coi thường pháp luật, hình phạt sẽ mất đi tính răn đe. Ngược lại nếu mức phạt tiền quá cao, vượt quá khả năng chi trả của người phạm tội thì việc thi hành án khó thực hiện trên thực tế. Hơn nữa quy đình này cũng rất phù hợp với đối tượng chịu án phạt tiền là pháp nhân. Bởi phạt tiền ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản của pháp nhân.

Luật Hoàng Anh

 

Tổng đài tư vấn pháp luật

0908 308 123
Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

0908 308 123

luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Biện pháp Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Biện pháp Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm quy định tại Điều 47 BLHS

Biện pháp Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Biện pháp Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi quy định tại Điều 48 BLHS

Các biện pháp tư pháp là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Các biện pháp tư pháp quy định tại Điều 46 BLHS