Khái niệm khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm là một trong bốn yếu tố của tội phạm, bao gồm chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan. Cũng như các hành vi khách quan khác, các hành vi phạm tội của chủ thể phạm tội gây ra đều hướng vào một đối tượng nhất định, đối tượng bị hành vi phạm tội tác động tới và gây thiệt hại (có thể là gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại) được gọi là khách thể của tội phạm. Vậy khách thể bị tội phạm gây thiệt hại là gì?

1. Quay trở lại khái niệm tội phạm được quy định tại điều 8 Bộ luật hình sự: "Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.”

Thông qua định nghĩa trên, có thể thấy, các đối tượng bị tội phạm tác động, xâm phạm tới là “độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc”, “chế độ chính trị, chế độ kinh tế”,”nền văn hóa” cho tới “quyền con người”, “quyền và lợi ích hợp pháp của công dân”. Đây đều là những đối tượng, những quan hệ xã hội được Pháp luật Việt Nam nói chung cũng như Pháp luật hình sự nói riêng bảo vệ.

Từ đó, có thể khẳng định: Khách thể bị tội phạm gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại là những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.

2. Mỗi quan hệ xã hội có ý nghĩa khác nhau đối với sự phát triển của nhà nước và xã hội, do vậy, chúng được nhà nước bảo vệ bằng những loại quy phạm pháp luật khác nhau và được đảm bảo thi hành bằng những biện pháp cưỡng chế khác nhau. Luật hình sự là một ngành luật nằm trong hệ thống pháp luật, có chức năng bảo vệ các quan hệ xã hội cụ thể. Những quan hệ xã hội đó sẽ trở thành khách thể của tội phạm khi chúng bị xâm hại ở một mức độ nhất định. Như vậy, khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại.

Ví dụ  đối với tội giết người được quy định tại Điều 123 Bộ luật hình sự, khách thể mà tội phạm xâm phạm tới là tính mạng, sức khỏe của con người, xâm phạm tới một trong những quyền cơ bản của “quyền con người” là quyền được sống. Pháp luật hình sự bảo vệ quyền này, do vậy, khi một chủ thể có hành vi “giết người”, xâm phạm tới khách thể mà pháp luật hình sự bảo vệ, được quy định tại Bộ luật hình sự, thì tội phạm được xác lập, kéo theo trách nhiệm hình sự đối với chủ thể thực hiện hành vi phạm tội được đặt ra.

3. Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội bị tội phạm xâm hại nhưng tính chất của sự xâm hại đối với từng loại tội phạm là khác nhau. Ví dụ như, đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia, sự xâm hại các quan hệ xã hội là khách thể của tội phạm nhằm hướng tới xóa bỏ những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, cụ thể là “chế độ chính trị”,”chế độ kinh tế”, và khách thể của tội phạm được phản ánh đầy đủ trong cấu thành tội phạm, quy định chi tiết tại các điều luật trong Bộ luật hình sự. Đối với các nhóm tội phạm khác, sự xâm hại khách thể của tội phạm chỉ giới hạn ở từng chủ thể cụ thể, không có khả năng xóa bỏ quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ nói chung.

Như vậy, không phải trong mọi trường hợp, việc xác định trách nhiệm hình sự đối với chủ thể thực hiện hành vi phạm tội đều đòi hỏi phải xác định khách thể của tội phạm bị gây ra thiệt hại hoặc bị đe dọa gây thiệt hại. Vấn đề này chỉ đặt ra khi khách thể của tội phạm được phản ánh đầy đủ trong cấu thành tội phạm. Khi chỉ có đặc điểm riêng biệt của đối tượng tác động của tội phạm được phản ánh trong cấu thành tội phạm thì cũng chỉ đòi hỏi phải xác định chính đặc điểm đó.

Luật Hoàng Anh

CAM KẾT DỊCH VỤ
  • Đồng hành cùng Thân chủ.
  • Phương án tốt, giải pháp hay.
  • Bảo mật - Uy tín - Tin cậy - Chi phí thấp - Hiệu quả cao.
  • Dịch vụ pháp lý tốt số 2 tại Việt Nam.
  • Cam kết HOÀN TIỀN nếu thực hiện dịch vụ không thành công.

Cảm ơn quý vị và các bạn đã tin tưởng Luật Hoàng Anh, nếu có thắc mắc muốn giải đáp hãy liên hệ ngay cho chúng tôi.

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Các loại cấu thành tội phạm? Ý nghĩa của việc phân loại cấu thành tội phạm?

Hỏi đáp luật Hình Sự 27/04/2021

Cấu thành tội phạm được phân loại như thế nào? Sự cần thiết trong việc phân loại cấu thành tội phạm? Thông qua bài viết này, Luật Hoàng Anh phân tích, đánh giá về vấn đề nêu trên như sau.

Ý nghĩa của cấu thành tội phạm đối với việc nghiên cứu tội phạm?

Hỏi đáp luật Hình Sự 27/04/2021

Cấu thành tội phạm là một thuật ngữ pháp lý quan trọng trong khoa học luật hình sự. Vậy việc nghiên cứu cấu thành tội phạm có ý nghĩa và vai trò như thế nào?