Những trường hợp nào không được hưởng án treo?

Một người được hưởng án treo khi có đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, tuy nhiên có những trường hợp hợp đặc biệt, dù có các điều kiện theo luật định nhưng vẫn không được hưởng “án treo”. Trong bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ làm rõ các trường hợp không được hưởng án treo.

1. Quy định của pháp luật.

Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự) chỉ quy định khái niệm về án treo mà không đưa ra các căn cứ để người phạm tội được hưởng án treo. Tuy nhiên, Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao ngày 15 tháng 05 năm 2018 (sau đây gọi là Nghị quyết số 02/2018) hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật hình sự về án treo quy định các điều kiện cho người bị kết án phạt tù được hưởng án treo như sau:

Điều 3. Những trường hợp không cho hưởng án treo

1. Người phạm tội là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, côn đồ, dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

2. Người thực hiện hành vi phạm tội bỏ trốn và đã bị các cơ quan tiến hành tố tụng đề nghị truy nã.

3. Người được hưởng án treo phạm tội mới trong thời gian thử thách; người đang được hưởng án treo bị xét xử về một tội phạm khác thực hiện trước khi được hưởng án treo.

4. Người phạm tội bị xét xử trong cùng một lần về nhiều tội, trừ trường hợp người phạm tội là người dưới 18 tuổi.

5. Người phạm tội nhiều lần, trừ trường hợp người phạm tội là người dưới 18 tuổi.

6. Người phạm tội thuộc trường hợp tái phạm, tái phạm nguy hiểm.”

2. Các trường hợp không cho hưởng án treo

2.1. Người phạm tội là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, côn đồ, dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Trong vụ án đồng phạm, người tổ chức được xác định là người có hành vi nguy hiểm nhất, người tổ chức có thể là người chủ mưu; người cầm đầu hoặc là người chỉ huy việc thực hiện tội phạm.

Người chủ mưu là người đề xướng chủ trương, phương hướng cho hoạt động của nhóm đồng phạm, họ có thể điều khiển hoạt động của nhóm tội phạm trực tiếp hoặc gián tiếp.

Người cầm đầu là người thành lập nhóm đồng phạm hoặc tham gia vào việc soạn thảo kế hoạch, phân công nhiệm vụ và đôn đốc, điều khiển hoạt động của nhóm đồng phạm.

Người chỉ huy là người điều khiển trực tiếp của nhóm tội phạm có vũ trang hoặc bán vũ trang.

Người phạm tội ngoan cố chống đối, côn đồ, dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đều là những trường hợp được quy định là một trong các tình tiết tăng nặng tại Khoản 1 Điều 52 Bộ luật hình sự.

“Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”. Trường hợp phạm tội thực hiện hành vi phạm tội nhiều lần và việc phạm tội là nguồn sống, nguồn thu nhập chính của họ. Trường hợp phạm tội này thể hiện tính nguy hiểm cao hơn so với những trường hợp phạm tội thông thường, vì vậy được coi là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. Điều này hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc xử lí được nêu tại điểm d khoản 1 Điều 3 BLHS năm 2015 là nghiêm trị người phạm tội “có tính chất chuyên nghiệp”.

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội”: Người có chức vụ là người do bổ nhiệm, do bầu cử, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao thực hiện một công vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội là tội phạm xảy ra là do người có chức vụ, quyền hạn thực hiện và hành vi phạm tội đó có liên quan trực tiếp đến chức vụ, quyền hạn của họ, nếu họ không có chức vụ, quyền hạn đó thì họ khó có thể thực hiện việc phạm tội; chức vụ, quyền hạn là điều kiện thuận lợi để người phạm tội thực hiện tội phạm một cách dễ dàng. Tuy nhiên, người phạm tội  có việc lợi dụng chức vụ để phạm tội thì mới bị coi là có tình tiết tăng nặng. Nếu tội phạm do họ thực hiện không liên quan gì đến chức vụ, quyền hạn của họ thì dù họ có chức vụ, quyền hạn thì cũng không bị coi là có tình tiết tăng nặng này.  

“Phạm tội có tính chất côn đồ” là trường hợp người phạm tội thể hiện sự hung hãn, manh động, bất chấp lý do, coi thường tính mạng, sức khỏe của người khác. Ví dụ: Chỉ vì hiểu lầm nhỏ trong cuộc sống mà người phạm tội đã đâm chết người bị hại.

2.2. Người thực hiện hành vi phạm tội bỏ trốn và đã bị các cơ quan tiến hành tố tụng đề nghị truy nã.

Đây là trường hợp, người phạm tội vì sợ phải chịu hình phạt của Nhà nước về hành vi phạm tội của mình nên mới bỏ trốn, người phạm tội không hề biết ăn năn cũng không có thái độ nhận lỗi. Án treo là một biện pháp khoan hồng của nhà nước, án treo chỉ áp dụng với người có ý thức hối cải, biết nhận lỗi và sửa lỗi sai lầm của mình. Do đó trường hợp người thực hiện hành vi phạm tội bỏ trốn và đã bị các cơ quan tiến hành tố tụng đề nghị truy nã không thể được hưởng án treo.

2.3. Người được hưởng án treo phạm tội mới trong thời gian thử thách; người đang được hưởng án treo bị xét xử về một tội phạm khác thực hiện trước khi được hưởng án treo.

Thời gian thử thách là khoảng thời gian để pháp luật nhìn nhận xem người đó đã thật sự nhận ra lỗi lầm của mình và sửa chữa nó, trở thành công dân tốt hay chưa. Trong thời gian thử thách, người đó lại phạm tội mới chứng tỏ mức án treo quá nhẹ, không đủ để răn đe hay giáo dục người phạm tội.

Người đang được hưởng án treo bị xét xử về một tội phạm khác thực hiện trước khi được hưởng án treo. Án treo là biện pháp khoan hồng của Nhà nước dành cho người phạm tội, theo quan niệm từ xa xưa, phạm lỗi lần đầu có thể do con người chưa nhận thức đúng đắn, còn non dại, dễ tha thứ nhưng nếu tội sau đó thì không còn dễ tha thứ như tội đầu tiên. Do đó một người đã được hưởng án treo về một tội rồi mà thực hiện tội phạm khác kể cả trước khi được hưởng án treo cũng không được hưởng án treo lần nữa.

2.4. Người phạm tội bị xét xử trong cùng một lần về nhiều tội hoặc người phạm tội nhiều lần, trừ trường hợp người phạm tội là người dưới 18 tuổi.

Người phạm tội dưới 18 tuổi là những người chưa trưởng thành, chưa có đầy đủ nặng lực nhận thức. Do đó, trước khi đưa ra hình phạt đối với người dưới 18 tuổi cần áp dụng các biện pháp giáo dục đối với họ và các biện pháp xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cần mềm mỏng, khoan hồng hơn. Do đó, người phạm tội là người dưới 18 tuổi bị xét xử một lần về nhiều tội hay phạm tội nhiều lần, nếu đáp ứng đủ các điều kiện của pháp luật vẫn sẽ được hưởng án treo.

2.5. Người phạm tội thuộc trường hợp tái phạm, tái phạm nguy hiểm.

Điều 54 Bộ luật hình sự quy định:

Điều 53. Tái phạm, tái phạm nguy hiểm    

1. Tái phạm là trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý hoặc thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do vô ý.

2. Những trường hợp sau đây được coi là tái phạm nguy hiểm:

a) Đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý;

b) Đã tái phạm, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý.”

Tái phạm là việc lặp lại hành vi phạm tội kèm theo 02 điều kiện sau:

+ Đã bị kết án và chưa xóa án tích;

+ Phạm tội do cố ý hoặc phạm tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng do vô ý.

Tái phạm nguy hiểm gồm 02 trường hợp như sau:

+ Đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý.

+ Đã tái phạm, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý.

Luật Hoàng Anh

CAM KẾT DỊCH VỤ
  • Đồng hành cùng Thân chủ.
  • Phương án tốt, giải pháp hay.
  • Bảo mật - Uy tín - Tin cậy - Chi phí thấp - Hiệu quả cao.
  • Dịch vụ pháp lý tốt số 2 tại Việt Nam.
  • Cam kết HOÀN TIỀN nếu thực hiện dịch vụ không thành công.

Cảm ơn quý vị và các bạn đã tin tưởng Luật Hoàng Anh, nếu có thắc mắc muốn giải đáp hãy liên hệ ngay cho chúng tôi.

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Điều kiện thử thách và hậu quả pháp lý của việc vi phạm điều kiện thử thách của án treo là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 28/05/2021

Bài viết làm rõ những thử thách được đặt ra đói với người được hưởng án treo và hậu quả pháp lý khi họ vi phạm các thử thách này trong thời gian thử thách

Người được hưởng án treo phải chịu giám sát, giáo dục như thế nào?

Hỏi đáp luật Hình Sự 28/05/2021

Người được hưởng án treo phải chịu sự giám sát, giáo dục từ Ủy ban nhân dân, cơ quan, tổ chức và gia đình và thực hiện nghĩa vụ theo luật định.

Điều kiện và mức rút ngắn thời gian thử thách của án treo như thế nào?

Hỏi đáp luật Hình Sự 28/05/2021

Nội dung bài viết này làm rõ những điều kiện để rút ngắn thời gian thử thách và mức rút ngắn thời gian thử thách của án treo.

Pháp luật quy định như thế nào về thời gian thử thách đối với người được hưởng án treo?

Hỏi đáp luật Hình Sự 28/05/2021

Thời gian thử thách là gì? Người được hưởng án treo có thể được giảm thời gian thử thách hay không?