Tình thế cấp thiết là gì?

Chế định tình thế cấp thiết được đặt ra để khuyến khích mọi người có những hành động phù hợp giảm thiểu hậu quả đang xảy ra hoặc đe dọa xảy ra ngay. Trong nội dung bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ làm rõ nội dung tình thế cấp thiết theo quy định của pháp luật hiện hành.

1. Căn cứ pháp lý

Điều 23 Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự)  quy định về tình thế cấp thiết như sau:

Điều 23. Tình thế cấp thiết

1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.

Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.

2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.”

2. Khái niệm tình thể cấp thiết

Khái niệm tình thế cấp thiết quy định tại khoản 1 Điều 23 có 02 nội dung chính:

- Khi có thiệt hại đang xảy ra, thiệt hại này có thể do con người hoặc do các nguồn khác nhau như con vật, thiên tai,... đem lại, sự cấp thiết ở đây đã đến mức đưa người thực hiện hành vi vào thế không còn sự lựa chọn nào khác, buộc phải thực hiện hành vi gây thiệt hại để ngăn ngừa thiệt hại lớn hơn đang xảy ra. Trong tình thế cấp thiết, lợi ích bị gây thiệt hại và lợi ích cần bảo vệ đều là lợi ích hợp pháp. Tóm lại, tình thế cấp thiết chỉ đặt ra khi việc thực hiện hành vi gây thiệt hại là biện pháp cuối cùng có thể làm để tránh thiệt hại đang bị đe dọa xảy ra ngay.

- Khí đã có tình huống cấp thiết xảy ra, người hành động được phép gây thiệt hại mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về việc gây ra thiệt hại này khi thiệt hại gây ra nhỏ hơn thiệt hại bị đe dọa gây ra. Việc gây thiệt hại để ngăn ngừa một thiệt hại khác xảy ra sẽ là vô nghĩa nếu thiệt hại gây ra bằng bằng lớn hơn thiệt hại cần bảo vệ.

3. Vượt quá tình thế cấp thiết

Vượt quá tình thế cấp thiết” là trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết.

Có nghĩa là thiệt hại gây ra không nhỏ hơn thiệt hại cần bảo vệ. Nếu theo khái niệm ở Khoản 1 Điều này, đấy không được coi là tình thế cấp thiết nữa, tuy nhiên nhà làm luật nhận thấy rằng việc đánh giá xem thiệt hại cần bảo vệ lớn hơn hay thiệt hại gây ra lớn hơn chỉ mang tính tương đối, đặc biệt trong tình thế cấp bách việc đánh giá lại càng trở nên khó khăn hơn. Do đó, Khoản 2 Bộ luật hình sự chỉ coi việc gây thiệt hại là không hợp pháp thi thiệt hại gây ra rõ ràng vượt qua yêu cầu và chủ thể có lỗi với việc vượt quá đó. Trường hợp này tuy phải chịu trách nhiệm hình sự, nhưng Điểm d Khoản 1 Điều 51 quy định: “Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết” là một tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Luật Hoàng Anh

 

Tổng đài tư vấn pháp luật

0908 308 123
Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

0908 308 123

luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 21 BLHS

Việc gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm tội có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Việc gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm tội được quy định tại Điều 24 BLHS

Thế nào là không tố giác tội phạm?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Không tố giác tội phạm được quy định tại Điều 19 BLHS

Thế nào là che giấu tội phạm?

Hỏi đáp luật Hình Sự 30/06/2021

Che giấu tội phạm được quy định tại Điều 18 BLHS