Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ theo pháp luật hiện hành là gì?

Lãnh thổ quốc gia luôn luôn là mối quan tâm hàng đầu đối với một quốc gia. Hiến pháp của nước Việt Nam cũng khẳng định rằng: “Mọi hành vi chống lại độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều bị nghiêm trị”. Do đó, Bộ luật hình sự quy định về tội xâm phạm an ninh lãnh thổ với hình phạt rất nghiêm khắc, để răn đe, giáo dục mọi người không thực hiện hành vi phạm tội này.

1. Căn cứ pháp lý

Điều 111 Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự) quy định về Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ như sau:

“Điều 111. Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ

Người nào xâm nhập lãnh thổ, có hành động làm sai lệch đường biên giới quốc gia hoặc có hành động khác nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì bị phạt như sau:

1. Người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân;

2. Người đồng phạm khác, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 15 năm;

3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.”

Điều 9 Bộ luật hình sự quy định: Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình. Nhìn vào khung hình phạt của Điều 111, mức phạt cao nhất của tội xâm phạm an ninh lãnh thổ là tù đến 20 năm, tù chung thân, tử hình. Do đó, Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ là tội đặc biệt nghiêm trọng.

2. Dấu hiệu pháp lý của tội xâm phạm an ninh lãnh thổ

2.1. Khách thể của tội phạm

Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ là hành vi xâm nhập lãnh thổ, có hành động làm sai lệch đường biên giới quốc gia hoặc có hành động khác nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Điều 1 Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ngày 28 tháng 11 năm 2013 khẳng định: “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời”. Lãnh thổ Việt Nam bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời.

Các hành vi xâm phạm kể trên đã ảnh hưởng đến sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, xâm phạm đến đối tượng được Nhà nước, pháp luật và người dân Việt Nam bảo vệ.

Như vậy, khách thể của tội xâm phạm an ninh lãnh thổ là chủ quyền, sự thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.

2.2. Mặt khách quan của tội phạm

Điều 111 Bộ luật hình sự quy định xâm phạm an ninh lãnh thổ là hoạt động của người phạm tội từ bên ngoài xâm nhập vào lãnh thổ Việt Nam một cách bất hợp pháp bằng đường bộ, đường thuỷ hoặc đường không, dùng sức mạnh vũ trang gây thiệt hại cho Nhà nước và nhân dân ta, làm mất an ninh lãnh thổ của đất nước ta. Mặt khách quan của tội phạm này thể hiện ở một trong các hành vi sau:

a) Hành vi xâm nhập lãnh thổ nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Xâm nhập lãnh thổ là trường hợp có hành vi vượt qua biên giới vào lãnh thổ Việt Nam. Biên giới ở đây có thể là biên giới đất liền, biên giới trên cạn, hoặc biên giới trên không. Sự xâm nhập này là trái phép bằng bất kì phương thức hay phương tiện gì, dùng sức mạnh vũ trang gây thiệt hại cho Nhà nước và nhân dân, làm náo loạn an ninh lãnh thổ đất nước.

b) Hành vi có hành động làm sai lệch đường biên giới quốc gia nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đây là trường hợp chủ thể đã làm thay đổi vị trí đúng của đường biên giới quốc gia giữa Việt Nam với các nước khác qua hành động di dời mốc biên giới làm hẹp diện tích lãnh thổ đất nước hoặc hành động làm thay đổi dòng chảy của con sông được coi là biên giới tự nhiên vào phía lãnh thổ Việt Nam.

c) Hành vi có hành động khác nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đây là hành vi tuy không phải hai loại hành động nói trên nhưng cũng có tính chất gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam qua việc gây mất trật tự an ninh, trị an tại khu vực biên giới. Ví dụ: bắn phá vào lãnh thổ Việt Nam ở khu vực biên giới,...

Mục đích của các hành vi trên là gây phương hại cho an ninh lãnh thổ nước Việt Nam. Gây phương hại cho lãnh thổ Việt Nam được hiểu là những hành vi làm thay đổi diện tích của lãnh thổ Việt Nam, làm sai lệch đường ranh giới giữa Việt Nam và các nước khác (ranh giới trên biển, ranh giới trên không hay ranh giới trên đất liền).

Tội phạm xâm phạm an ninh lãnh thổ hoàn thành khi các hành vi xâm nhập lãnh thổ, có hành động làm sai lệch đường biên giới quốc gia hoặc có hành động khác nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ và hậu quả là sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam bị phá vỡ. Điều 111 Bộ luật hình sự quy định thêm giai đoạn chuẩn bị phạm tội.

2.3. Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội xâm phạm an ninh lãnh thổ có thể là người nước ngoài, người không quốc tịch hoặc công dân Việt Nam đã trốn ra nước ngoài hoạt động và cùng với nước ngoài xâm nhập lãnh thổ, phá hoại an ninh lãnh thổ hoặc công dân Việt Nam cư trú trong nước có hành vi giúp sức thực hiện tội phạm này.

2.4. Mặt chủ quan của tội phạm

Chủ thể thực hiện tội phạm này bằng lỗi cố ý trực tiếp với mục đích gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Những trường hợp xâm nhập lãnh thổ hoặc hành vi của người nước ngoài ở vùng biên giới xâm lấn lãnh thổ nước ta để trồng trọt, xây dựng nhưng không có mục đích phá hoại an ninh lãnh thổ thì không cấu thành tội phạm này mà cấu thành tội phạm khác.

3. Hình phạt của tội xâm phạm an ninh lãnh thổ

Điều 111 Bộ luật hình sự quy định 03 khung hình phạt như sau:

- Khung phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân đối với người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng. Trong đó, người tổ chức được quy định tại Điều 17 Bộ luật hình sự Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm. Người có hoạt động đắc lực là người có hoạt động tham gia tổ chức và đã thực hiện các hành vi thể hiện sự tích cực và mức độ tham gia quan trọng của mình. Người gây hậu quả nghiêm trọng là người gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho an ninh lãnh thổ quốc gia.

- Khung hình phạt tù từ 05 năm đến 15 năm đối với các đồng phạm khác.

- Khung hình phạt đối với người chuẩn bị phạm tội phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Theo Điều 14 Bộ luật hình sự quy định Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm. Như vậy chuẩn bị phạm tội xâm phạm an ninh lãnh thổ là trường hợp người đó tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện để xâm nhập trái phép hoặc thực hiện hành vi gây hại nhằm xâm hại an ninh quốc gia.

Luật Hoàng Anh