Điểm mới về hình thức hợp đồng lao động trong Bộ luật lao động năm 2019 như thế nào?

Bộ luật Lao động năm 2019 được QH khóa 14 thông qua ngày 20/11/2019, chính thức có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2021, gồm 17 Chương, 220 Điều đã quy định nhiều điểm mới đối với người lao động (NLĐ) cũng như người sử dụng lao động. Một trong những điểm mới cơ bản của Bộ luật lao động 2019 chính là quy định đối với hình thức hợp đồng lao động.

Điều 14 Bộ luật lao động năm 2019 quy định về hình thức hợp đồng, như sau:

1. Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

Hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản.

2. Hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 18, điểm a khoản 1 Điều 145 và khoản 1 Điều 162 của Bộ luật này.

Về cơ bản, khi xây dựng Bộ luật lao động năm 2019, quy định đối với hình thức hợp đồng lao động vẫn giữ nguyên tinh thần về hình thức hợp đồng lao động đã được quy định tại Bộ luật lao động năm 2012, đó là hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản, được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ một số trường hợp đặc biệt khác do pháp luật về lao động, pháp luật khác có liên quan quy định. Hình thức văn bản của hợp đồng lao động được nhận định là hình thức pháp lí chặt chẽ nhất, chứng minh sự ràng buộc cao nhất về quyền và nghĩa vụ của bên người lao động, người sử dụng lao động trong hợp đồng lao động so với các hình thức khác (bằng hành vi, lời nói..), giảm thiểu các mâu thuẫn, tranh chấp có thể xảy ra. Do vậy, xét về mặt cơ sở lý luận hay dưới góc độ thực tiễn áp dụng, việc quy định đối với hình thức hợp đồng lao động như trên là hoàn toàn phù hợp.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều đổi mới, cùng với sự phát triển trong lĩnh vực công nghệ, sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số,..., nhà làm luật đã có sự ghi nhận mới đối với hình thức hợp đồng lao động trong Bộ luật lao động năm 2019. Từ quy định về hình thức lao động đã được đề cập, có thể đưa ra các kết luận về đổi mới hình thức lao động như sau:

  • So với Bộ luật lao động năm 2012, Bộ luật lao động năm 2019 đã quy định thêm: “Hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản”. Cùng với sự phát triển của nền tảng khoa học công nghệ, Bộ luật lao động năm 2019 đã ghi nhận phương thức giao kết hợp đồng lao động thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, loại hợp đồng được ký kết dưới phương thức mới này có giá trị pháp lý tương đương hợp đồng lao động được ký kết bằng văn bản.

Luật Giao dịch điện tử đưa ra định nghĩa một số thuật ngữ liên quan đến giao kết hợp đồng thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu. Khoản 10 Điều 3 Luật Giao dịch điện tử năm 2005:  “Phương tiện điện tử là phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự”. Khoản 12 điều 3 Luật Giao dịch điện tử năm 2005: "Thông điệp dữ liệu là thông tin được tạo ra, được gửi đi, được nhận và được lưu trữ bằng phương tiện điện tử."

Nhìn chung, theo Luật Giao dịch điện tử năm 2005 thì việc giao kết hợp đồng lao động hoàn toàn có thể thực hiện giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự. Trong khi đó, Bộ luật lao động năm 2012 không có quy định về hình thức hợp đồng lao động thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu. Quy định bổ sung hình thức hợp đồng lao động thông qua phương tiện điện tử này của Bộ luật lao động năm 2019 cho thấy sự hoàn thiện phù hợp với thực tiễn phát triển của Việt Nam cũng như bảo vệ quyền lợi của người lao động và người sử dụng lao động, đồng thời thể hiện sự thống nhất của pháp luật lao động so với văn bản pháp luật liên quan khác điều chỉnh quan hệ hợp đồng lao động như Luật Giao dịch điện tử năm 2005....

  • Bộ luật lao động năm 2019 đã thay đổi về hình thức hợp đồng lao động giao kết bằng lời nói: 'Hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 18, điểm a khoản 1 Điều 145 và khoản 1 Điều 162 của Bộ luật này.

Nếu như trước đây, theo Bộ luật lao động năm 2012 có quy định các công việc mang tính chất thời vụ có thời hạn dưới 03 tháng, các bên có thể giao kết bằng hợp đồng, thì hiện nay, Bộ luật lao động năm 2019 đã có quy định thay đổi rằng hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói khi và chỉ khi hợp đồng đó có thời hạn dưới 01 tháng. Nếu không thuộc trường hợp này thì không được phép giao kết hợp đồng bằng lời nói. Bộ luật lao động 2019 đã rút ngắn thời hạn từ 03 tháng xuống còn 01 tháng trong trường hợp giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói.

Lý giải nguyên nhân Bộ luật lao động năm 2019 lại có sự thay đổi đáng kể như trên, không thể không nói đến mục đích nhằm bảo vệ hài hòa quyền lợi của cả người lao động và người sử dụng lao động. Như đã đề cập, hợp đồng bằng văn bản có tính an toàn cao hơn so với các hình thức khác, hợp đồng lao động được giao kết bằng lời nói mang nhiều rủi ro hơn. Do vậy, hợp đồng lao động bằng lời nói thời hạn dưới 01 tháng sẽ hợp lí hơn, đảm bảo hơn so với thời hạn kéo dài tới dưới 03 tháng.

Không chỉ thế, trong quy định về hình thức hợp đồng lao động này, Bộ luật lao động năm 2019 đã đưa ra cụ thể các trường hợp không được giao kết bằng hợp đồng lao động bằng lời nói: “ Đối với công việc theo mùa vụ, công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng thì nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên có thể ủy quyền cho một người lao động trong nhóm để giao kết hợp đồng lao động; trong trường hợp này, hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và có hiệu lực như giao kết với từng người lao động” (Khoản 2 điều 18). Tương tự điểm a Khoản 1 Điều 145 quy định “ Phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó;  Khoản 1 Điều 162 về Hợp đồng lao động đối với lao động là người giúp việc gia đình: “1. Người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình  Các trường hợp này Bộ luật lao động cũng liệt kê lần lượt theo thứ tự ở các điều: Khoản 2 điều 18; Điểm a khoản 2 điều 164; Khoản 1 điều 180.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng: Bộ luật lao động năm 2012 cũng có quy định các trường hợp riêng phải thành lập bằng văn bản, không quan trọng về thời hạn hợp đồng là bao nhiêu. Song Bộ luật lao động năm 2019 bổ sung liệt kê các điều khoản quy định đối tượng lập hợp đồng lao động không được phép thực hiện bằng lời nói, dù hợp đồng lao động được ký thuộc các trường hợp tại  Khoản 2 Điều 18; Điểm a Khoản 1 Điều 145; Khoản 1 Điều 162 vào điều khoản giao kết hợp đồng bằng lời nói. Bộ luật lao động năm 2019 tổng hợp, nhấn mạnh các trường hợp này không được giao kết bằng lời nói, thể hiện sự thống nhất, chặt chẽ hơn trong các quy định về hình thức hợp đồng lao động. Từ đây, lưu ý đối với các chủ thể là người lao động và người sử dụng lao động phải chú trọng tới hình thức hợp đồng lao động, đặc biệt với hợp đồng lao động đối với công việc theo mùa vụ, công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng, đối với người chưa thành niên dưới 15 tuổi hoặc đối với người giúp việc gia đình.

Như vậy, sự đối mới cơ bản về hình thức lao động trong Bộ luật lao động năm 2019 có đóng góp trong việc cập nhật với thực tiễn môi trường lao động, cũng như giảm thiểu các tranh chấp xảy ra phát sinh giữa người lao động và người sử dụng lao động, tạo môi trường pháp lý tốt hơn cho quá trình "mua bán" sức lao động.

Luật Hoàng Anh

CAM KẾT DỊCH VỤ
  • Đồng hành cùng Thân chủ.
  • Phương án tốt, giải pháp hay.
  • Bảo mật - Uy tín - Tin cậy - Chi phí thấp - Hiệu quả cao.
  • Dịch vụ pháp lý tốt số 2 tại Việt Nam.
  • Cam kết HOÀN TIỀN nếu thực hiện dịch vụ không thành công.

Cảm ơn quý vị và các bạn đã tin tưởng Luật Hoàng Anh, nếu có thắc mắc muốn giải đáp hãy liên hệ ngay cho chúng tôi.

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Quỹ quốc gia về việc làm có các nguồn hình thành như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 24/07/2021

Bài viết giải thích quỹ quốc gia về việc làm có các nguồn hình thành

Lựa chọn người lao động tham gia chính sách việc làm công như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 24/07/2021

Bài viết giải thích về lựa chọn người lao động tham gia chính sách việc làm công

Chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 24/07/2021

Bài viết giải thích về chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Đối tượng và nội dung hỗ trợ thanh niên khởi sự doanh nghiệp như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 26/07/2021

Bài viết giải thích về đối tượng và nội dung hỗ trợ thanh niên khởi sự doanh nghiệp

Hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 26/07/2021

Bài viết giải thích về hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên

Điều kiện hỗ trợ đào tạo nghề cho thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 26/07/2021

Bài viết giải thích về điều kiện hỗ trợ đào tạo nghề cho thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an

Nội dung chính sách việc làm công như thế nào?

Hỏi đáp luật Lao động 26/07/2021

Bài viết giải thích về nội dung chính sách việc làm công

Tổng hợp bài viết về Luật an toàn, vệ sinh lao động

Hỏi đáp luật Lao động 31/07/2021

Các bài viết tổng hợp về Luật an toàn, vệ sinh lao động của Luật Hoàng Anh