Thế nào là quấy rối tình dục tại nơi làm việc?

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là một vấn nạn mà xã hội và pháp luật đang cố gắng loại bỏ. Vậy thế nào là quấy rối tình dục tại nơi làm việc? Sau đây Luật Hoàng Anh xin trình bày về vấn đề này.

Theo Khoản 9 Điều 3 Bộ luật lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019:

“9. Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Nơi làm việc là bất kỳ nơi nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động.”

Như vậy, quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi. Hành vi này có các đặc điểm sau:

1. Có tính chất tình dục

Theo Khoản 2 Điều 84 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020, hành vi có tính tình dục ở đây gồm 03 loại:

1.1. Hành vi mang tính thể chất gồm hành động, cử chỉ, tiếp xúc, tác động vào cơ thể mang tính tình dục hoặc gợi ý tình dục

Các hành vi này là các hành vi tác động thể chất trực tiếp, qua chân, tay hoặc các bộ phận khác trong cơ thể vào cơ thể của người lao động, khiến người này cảm thấy khó chịu và cảm nhận được tính tình dục của hành vi. Hành vi này ở mức độ nhẹ có thể chỉ là động chạm, không gây tác động lớn về thể chất cho người lao động. Nhưng ở mức độ cao hơn, người có các hành vi này có thể bao gồm cả vũ lực như bịt miệng, bóp cổ, đấm đá, trói hoặc các hành vi liên quan. Ở mức độ này, hành vi này có thể trở thành hành vi khách quan cấu thành tội phạm hiếp dâm.

1.2 Quấy rối tình dục bằng lời nói gồm lời nói trực tiếp, qua điện thoại hoặc qua phương tiện điện tử có nội dung tình dục hoặc có ngụ ý tình dục

Các hành vi này có thể bao gồm dưới dạng đề nghị, yêu cầu, gợi ý, đe dọa bằng lời nói ép buộc người khác quan hệ tình dục để lấy bất kỳ lợi ích nào hoặc không có lợi ích nào cả. Hành vi quấy rối tình dục bằng lời nói không có tính thể chất nhưng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của người bị quấy rối tình dục, khiến họ cảm thấy bị đe dọa và không thể tiếp tục làm việc một cách bình thường tại nơi làm việc. Tuy nhiên, hành vi này khó có thể thu thập các chứng cứ cụ thể vì lời nói khó có thể được ghi âm lại trong một khoảnh khắc ngắn. Ví dụ: Người sử dụng lao động có những lời nói bình phẩm về những bộ phận nhạy cảm của người lao động.

1.3. Quấy rối tình dục phi lời nói gồm ngôn ngữ cơ thể; trưng bày, miêu tả tài liệu trực quan về tình dục hoặc liên quan đến hoạt động tình dục trực tiếp hoặc qua phương tiện điện tử

Đây cũng là các hành vi chớp nhoáng mà người lao động hoặc người sử dụng lao động và khó để xác minh chứng cứ. Người bị quấy rối tình dục phi lời nói cũng cảm thấy bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm cũng như có cảm giác bị đe dọa, không an toàn khi làm việc.

Ví dụ: Một người lao động thực hiện các hành vi miêu tả hành vi quan hệ tình dục với một người lao động khác giới không thân quen.

2. Được thực hiện tại nơi làm việc

Hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc được thực hiện trong môi trường lao động, tại chính nơi làm việc của người lao động. Một người lao động một ngày có thể làm việc tối đa 08 giờ hoặc làm theo ca 04 giờ đồng hồ nên thời gian của họ tại nơi làm việc có thể rất dài, điều đó đòi hỏi môi trường làm việc của người lao động phải ổn định và an toàn. Do đó, hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc trở nên vô cùng nghiêm trọng.

Nơi làm việc ở đây là bất kỳ nơi nào người lao động làm việc thực tế, có thể không được thỏa thuận trong hợp đồng lao động, mà chỉ dựa trên phân công của người sử dụng lao động bao gồm cả những địa điểm hay không gian có liên quan đến công việc như các hoạt động xã hội, hội thảo, tập huấn, chuyến đi công tác chính thức, bữa ăn, hội thoại trên điện thoại, các hoạt động giao tiếp qua phương tiện điện tử, phương tiện đi lại do người sử dụng lao động bố trí từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại, nơi ở do người sử dụng lao động cung cấp và địa điểm khác do người sử dụng lao động quy định.

Ví dụ: Người lao động thỏa thuận thực hiện công việc tại công ty A nhưng trong quá trình làm việc phải tham gia hội thảo giữa đại diện nhiều doanh nghiệp. Tại nơi dự hội thảo người lao động bị quấy rối tình dục thì vẫn coi là quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc có thể được thực hiện bởi bất kỳ ai trong môi trường làm việc, tại nơi làm việc, có thể là người sử dụng lao động, nhưng có thể là người lao động. Chủ thể là ai không ảnh hưởng đến bản chất nguy hiểm của hành vi này. Tuy nhiên, nếu người sử dụng lao động thực hiện những hành vi này thì có thể lợi dụng quyền lực của mình để khiến người lao động không thể tố cáo, phản ứng.

Nhằm đảm bảo phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc, pháp luật về lao động có quy định về việc người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không báo trước với người sử dụng lao động nếu bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc (Điều 35 Bộ luật lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019. Ngoài ra, người có hành vi quấy rối tình dục cũng có thể bị xử lý vi phạm hành chính đến xử lý hình sự tùy theo mức độ của hành vi.

Luật Hoàng Anh