Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân như thế nào?

1. Yêu cầu giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải viên lao động

Theo Khoản 1 Điều 190 Bộ luật lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019:

“Thời hiệu yêu cầu hòa giải viên lao động thực hiện hòa giải tranh chấp lao động cá nhân là 06 tháng kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.”

Trong đó:

a. Thời hiệu yêu cầu hòa giải viên là 06 tháng: Thời gian này đủ dài để các bên tiến hành gửi yêu cầu giải quyết tranh chấp lên Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội vì hầu hết các trường hợp các bên đều phải thực hiện giài quyết tranh chấp lao động thông qua hòa giải viên, tức là nếu muốn giải quyết tranh chấp lao động thì các bên phải nhanh chóng yêu cầu hòa giải viên tham gia giải quyết. Vì vậy, thời hạn 06 tháng là hợp lý.

b. Thời điểm bắt đầu thời hiệu là “ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp này bị vi phạm” nhưng trên thực tế ngày này khó có thể được chứng thực nếu không có biên bản vụ việc xảy ra. Trong một số trường hợp, ví dụ như xử lý kỷ luật, thì người sử dụng lao động tiến hành lập biên bản vi phạm ngay tại thời điểm người lao động xảy ra vi phạm của người lao động. Tuy nhiên nếu người sử dụng lao động phát hiện ra hành vi của người lao động sau khi hành vi đó được thực hiện, thì rất khó để xác định thời điểm người sử dụng phát hiện ra hành vi mà chỉ có thể căn cứ vào thời gian tổ chức kỷ luật lao động.

2. Yêu cầu giải quyết tranh chấp thông qua Hội đồng trọng tài lao động

Theo Khoản 2 Điều 190 Bộ luật lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019:

“Thời hiệu yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 09 tháng kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.”

Thời hiệu này dài hơi thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải viên lao động vì hầu hết các trường hợp tranh chấp lao động cá nhân, các bên phải tham gia giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải viên, sau khi hòa giải không thành, quá thời hạn hòa giải, các bên mới tiến hành lựa chọn giải quyết tranh chấp thông qua Hội đồng trọng tài lao động hay qua Tòa án nhân dân, vì vậy, thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp đối với Hội đồng trọng tài lao động dài hơn đối với trường hợp của hòa giải viên, nhằm đảm bảo các bên có thời gian cân nhắc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp, chủ thể giải quyết tranh chấp một cách chính xác, đồng thuận nhất.

3. Yêu cầu giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án nhân dân

Theo Khoản 3 Điều 190 Bộ luật lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019:

“Thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 01 năm kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.”

Tồn tại trường hợp nếu một trong các bên tham gia giải quyết tranh chấp không thi hành quyết định của Ban trọng tài lao động, các bên có thể tiến hành giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án (Theo Khoản 5 Điều 189 Bộ luật lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019). Cho nên, nếu trong một vụ tranh chấp lao động cá nhân thông thường không thuộc trường hợp không bắt buộc phải giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải viên thì các bên có thể tiến hành giải quyết tranh chấp theo trình tự sau:

Thực hiện giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải viên => Hòa giải không thành => Thực hiện giải quyết tranh chấp thông qua Hội đồng trọng tài lao động => Một bên không thi hành quyết định của Ban trọng tài lao động => Thực hiện giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án.

Như vậy, thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động phải là dài nhất, để các bên có đủ thời gian để tiến hành giải quyết tranh chấp thông qua 02 chủ thể còn lại, đồng thời có thời gian cân nhắc xem có nên giải quyết tranh chấp lao động cá nhân thông qua Tòa án hay không, do một khi đã giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án thì phải tiêu tốn nhiều thời gian, công sức cũng như các bên phải tuân theo quyết định giải quyết tranh chấp của Tòa án, nếu không sẽ bị cưỡng chế thi hành.

Trong các thời hiệu trên đây, không bao gồm các khoảng thời gian sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do khác theo quy định của pháp luật (mà bên yêu cầu chứng minh được). Nếu vì các khoảng thời gian này mà không thể yêu cầu giải quyết tranh chấp đúng hạn thì quãng thời gian đó không tính vào thời hiệu. Điều này đảm bảo quyền yêu cầu giải quyết của các bên một cách triệt để nhất.

Luật Hoàng Anh