Kinh tế tuần hoàn là gì?

 

Trong thời gian qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trong lĩnh vực tăng trưởng nền kinh tế quốc gia, nâng cao đời sống tinh thần và vật chất của người dân. Tuy nhiên, quá trình phát triển nền kinh tế công nghiệp đã bộc lộ nhiều bất cập và tạo ra nhiều áp lực lớn lên môi trường, các hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Tình trạng ô nhiễm môi trường xảy ra phức tạp ảnh hưởng nặng nề đến môi trường và chất lượng sống của cộng đồng. Vì vậy, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững hiện có vai trò cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhận thấy được tính cấp thiết của vấn đề này, Nhà nước và Chính phủ đã đưa ra các quy định về kinh tế tuần hoàn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý môi trường trong thời kỳ hiện nay.

Trong phạm vi bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ làm rõ các nội dung về kinh tế tuần hoàn theo Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 ngày 17 tháng 11 năm 2020 (sau đây được gọi là Luật Bảo vệ môi trường năm 2020).

Khái niệm về kinh tế tuần hoàn

Căn cứ khoản 1 Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định như sau:

1. Kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và dịch vụ nhằm giảm khai thác nguyên liệu, vật liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm, hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.

Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên.

Kinh tế tuần hoàn là một hệ thống, trong đó các tài nguyên được tận dụng lại hoặc tái sử dụng, các dòng phế liệu được biến thành đầu vào để tiếp tục sản xuất. Hoạt động này đã được thúc đẩy bởi quá trình đô thị hóa nhanh chóng, biến đổi khí hậu, tiến bộ công nghệ và nhu cầu ngày càng tăng đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên có hạn.

Trách nhiệm trong thực hiện các nội dung về kinh tế tuần hoàn

Theo đó, khoản 2 Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định về trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền:

“2. Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện lồng ghép kinh tế tuần hoàn ngay từ giai đoạn xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án phát triển; quản lý, tái sử dụng, tái chế chất thải.

Trong đó, chiến lược là tập hợp các quyết định về các mục tiêu dài hạn và các biện pháp, các cách thức, con đường đạt đến các mục tiêu quản lý và giảm thiểu chất thải, góp phần bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Quy hoạch thường được xây dựng dựa trên chiến lược phát triển trên một phạm vi nhất định trong lĩnh vực bảo vệ môi trường theo thời gian và là cơ sở để xây dựng các kế hoạch phát triển ngắn hạn, trung hạn.

Khoản 3 Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định về trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ như sau:

3. Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có trách nhiệm thiết lập hệ thống quản lý và thực hiện biện pháp để giảm khai thác tài nguyên, giảm chất thải, nâng cao mức độ tái sử dụng và tái chế chất thải ngay từ giai đoạn xây dựng dự án, thiết kế sản phẩm, hàng hóa đến giai đoạn sản xuất, phân phối.

Phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn mang lợi những lợi ích to lớn cho cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ như tối ưu hóa nguyên vật liệu, nguồn doanh nhập mới và sáng tạo, nâng cao mối quan hệ giữa các bên liên quan và uy tín thương hiệu, giảm thiểu rủi ro. Vì vậy, các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ cần đảm bảo các biện pháp nhằm giảm thiểu chất thải và quản lý chất thải ngay từ các giai đoạn đầu tiên.

Quy định của Chính phủ về kinh tế tuần hoàn

Khoản 4 Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định Chính phủ quy định tiêu chí, lộ trình, cơ chế khuyến khích thực hiện kinh tế tuần hoàn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước.

Do sớm được định hướng về đường lối chính sách pháp luật liên quan đến các nội dung về nền kinh tế tuần hoàn nên Chính phủ đã sớm đề ra các văn bản dưới luật để thực tế hóa và từng bước triển khai nội hàm của nền kinh tế tuần hoàn.

Ví dụ: Quyết định số 491/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ chính là những định hướng trực tiếp nhất cho việc xây dựng nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam trong giai đoạn sắp tới. Cùng với đó, tầm nhìn năm 2050 được xác định: “Phấn đấu tới năm 2050, tất cả các loại chất thải rắn phát sinh đều được thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý bằng những công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, hạn chế khối lượng chất thải rắn phải chôn lấp đến mức thấp nhất.”

Theo đó, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cũng là văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên đề cập đến và đưa ra các quy định cụ thể về “kinh tế tuần hoàn”.

Xem thêm: Tổng hợp bài viết về luật bảo vệ môi trường

Luật Hoàng Anh

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Xác định thiệt hại do ô nhiễm, suy thoái môi trường được quy định như thế nào?

Môi trường 30/12/2021

Bài viết này trình bày quy định về Xác định thiệt hại do ô nhiễm, suy thoái môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Trách nhiệm yêu cầu bồi thường hại và xác định thiệt hại về môi trường được quy định như thế nào?

Môi trường 30/12/2021

Bài viết này trình bày Trách nhiệm yêu cầu bồi thường hại và xác định thiệt hại về môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Giải quyết bồi thường thiệt hại về môi trường được quy định như thế nào?

Môi trường 30/12/2021

Bài viết này trình bày quy định về Giải quyết bồi thường thiệt hại về môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Chi phí bồi thường thiệt hại về môi trường được quy định như thế nào?

Môi trường 30/12/2021

Bài viết này trình bày quy định về Chi phí bồi thường thiệt hại về môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Kỹ quỹ bảo vệ môi trường là gì?

Môi trường 31/12/2021

Bài viết này trình bày quy định về Kỹ quỹ bảo vệ môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Chính sách thuế, phí cho bảo vệ môi trường là gì?

Môi trường 31/12/2021

Bài viết này trình bày quy định về Chính sách thuế, phí cho bảo vệ môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Giám định thiệt hại do suy giảm chức năng, tính hữu ích được quy định như thế nào?

Môi trường 31/12/2021

Bài viết này trình bày quy định về Giám định thiệt hại do suy giảm chức năng, tính hữu ích theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sự cố môi trường được quy định như thế nào?

Môi trường 05/01/2022

Bài viết này trình bày quy định về Bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sự cố môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020