Chat với luật sư Tư vấn miễn phí ngay

Những quy định chung về khoa học và công nghệ

Thứ sáu, 10/03/2023, 13:47:09 (GMT+7)

Bài viết sau đây trình bày về những quy định chung về khoa học và công nghệ

MỤC LỤC

MỤC LỤC

Vai trò của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được khẳng định trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng và được thể hiện xuyên suốt trong các mục tiêu của Kế hoạch hành động quốc gia, là công cụ then chốt trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững; đóng vai trò quan trọng trong tăng kinh tế, giải quyết các thách thức trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định cơ chế chính sách. Tại Việt Nam, khoa học và công nghệ đã có những đóng góp lớn cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với hơn 30% giá trị gia tăng trong sản xuất nông nghiệp và góp phần tăng trưởng hơn 10% chỉ số sản xuất công nghiệp. Để tạo ra hành lang pháp lý bảo đảm cho hoạt động khoa học và công nghệ được thực hiện một cách có hiệu quả, Quốc hội đã ban hành Luật Khoa học công nghệ 2013, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 28/2019/QH14. Bài viết sau đây của Luật Hoàng Anh sẽ trình bày một số quy định chung về khoa học và công nghệ.

Khoa học là gì?

Khoa học là hệ thống tri thức về bản chất, quy luật tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy.

Công nghệ là gì?

Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm theo hoặc không kèm theo công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm.

Hoạt động khoa học và công nghệ là gì?

Hoạt động khoa học và công nghệ là hoạt động nghiên cứu khoa học, nghiên cứu và triển khai thực nghiệm, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, dịch vụ khoa học và công nghệ, phát huy sáng kiến và hoạt động sáng tạo khác nhằm phát triển khoa học và công nghệ.

Nhiệm vụ của hoạt động khoa học và công nghệ

Nhiệm vụ khoa học và công nghệ là những vấn đề khoa học và công nghệ cần được giải quyết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển khoa học và công nghệ.

Nhằm đề ra những nhiệm vụ chính, quan trọng để các chủ thể có liên quan trong hoạt động khoa học và công nghệ hướng tới, xây dựng, phát triển thì Điều 4 Luật Khoa học và công nghệ 2013 quy định về các nhiệm vụ của hoạt động khoa học và công nghệ như sau:

- Xây dựng lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đ­ường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam; xây dựng luận cứ khoa học cho việc định ra đường lối, chính sách, pháp luật về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; góp phần xây dựng nền giáo dục tiên tiến, xây dựng con ng­ười mới Việt Nam; kế thừa và phát huy giá trị truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại và đóng góp vào kho tàng văn hóa, khoa học của thế giới.

- Nâng cao năng lực khoa học và công nghệ để làm chủ công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, phư­ơng pháp quản lý tiên tiến; sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trư­ờng, bảo vệ sức khỏe con người; kịp thời dự báo, phòng, chống, hạn chế và khắc phục hậu quả thiên tai.

- Tiếp thu thành tựu khoa học và công nghệ của thế giới để tạo ra, ứng dụng có hiệu quả công nghệ mới; tạo ra sản phẩm mới có sức cạnh tranh cao; phát triển nền khoa học và công nghệ Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực, tiếp cận với trình độ thế giới, làm cơ sở vững chắc cho việc phát triển các ngành công nghiệp hiện đại; đẩy mạnh việc phổ biến và ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất và đời sống.

Nguyên tắc hoạt động khoa học và công nghệ

Nguyên tắc nói chung là hệ thống các quan điểm, tư tưởng xuyên suốt toàn bộ hoặc một giai đoạn nhất định đòi hỏi các tổ chức và cá nhân phải tuân theo. Theo đó nguyên tắc hoạt động khoa học và công nghệ là hệ các quan điểm trong trong hoạt động khoa học và công nghệ mà các tổ chức, cá nhân có liên quan phải tuân theo. Điều 5 Luật Khoa học và công nghệ 2013 quy định nguyên tắc hoạt động khoa học và công nghệ bao gồm:

- Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển khoa học và công nghệ.

- Xây dựng và phát huy năng lực nội sinh về khoa học và công nghệ kết hợp với việc tiếp thu có chọn lọc thành tựu khoa học và công nghệ của thế giới, phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

- Bảo đảm quyền tự do sáng tạo, phát huy dân chủ trong hoạt động khoa học và công nghệ vì sự phát triển của đất nước.

- Trung thực, khách quan, đề cao đạo đức nghề nghiệp, tự chủ, tự chịu trách nhiệm.

- Bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe con người, bảo vệ môi trường.

 Nguyên tắc sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ

Việc đào tạo, bồi dưỡng các cá nhân có năng lực để tham gia vào việc xây dựng, phát triển khoa học và công nghệ là một trong những tiền đề quan trọng đưa nền khoa học và công nghệ nước ta có những bước tiến vượt bậc. Theo đó, tại Điều 3 Nghị định số 40/2014/NĐ-CP của Chính phủ cũng quy định thêm về nguyên tắc sử dụng, trọng dụng cá nhân trong hoạt động khoa học và công nghệ như sau:

- Tạo điều kiện, môi trường làm việc thuận lợi cho cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ phát huy tối đa năng lực và được hưởng lợi ích xứng đáng với kết quả hoạt động khoa học và công nghệ.

- Bảo đảm đúng đối tượng, tạo điều kiện cho nhân tài thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ quan trọng để phát huy tài năng và được hưởng lợi ích xứng đáng với nhiệm vụ đảm nhận.

- Nhà nước bảo đảm nguồn lực để thực hiện chính sách sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ.

Chính sách của Nhà nước về phát triển khoa học và công nghệ