Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên sau khi ly hôn ( Phần 1)

Sau khi ly hôn, cuộc sống chung của gia đình sẽ chấm dứt, mối quan hệ ràng buộc về mặt pháp lý và tình cảm của hai bên cũng sẽ mất đi. Tuy nhiên, nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con cái là không thay đổi mà chỉ có sự khác biệt trong cách thức thực hiện các quyền và nghĩa vụ ấy so với khi chưa ly hôn. Bởi sau khi ly hôn, con chỉ được sống với cha hoặc mẹ nên người còn lại không trực tiếp nuôi dưỡng con sẽ có một số quyền và nghĩa vụ đặc thủ. Vậy nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên sau khi ly hôn được quy định như thế nào? Theo dõi bài viết dưới đây của Luật Hoàng Anh để hiểu hơn về vấn đề nghĩa vụ và quyền của người trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục con

Vì là người sống cùng con sau khi ly hôn nên người trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục con không bị hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con. 


1. Nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng con:


Trẻ em là thế hệ trẻ của đất nước nên luôn cần được quan tâm, chăm sóc, giáo dục để phát triển đầy đủ và toàn diện về thể chất lẫn trí tuệ. Điều này không chỉ được ghi nhận trong Hiến phép mà còn được ghi nhận ở trong những Công ước quốc tế, Điều ước quốc tế. Khoản 1 Điều 71 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:
"1. Cha, mẹ có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình".
Sau khi vợ chồng đã ly hôn, hai bên không thể cùng nhau thực hiện việc chăm sóc, nuôi dưỡng con mà giao lại con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng, trông nom. Người không trực tiếp tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc con lúc này chỉ có thể thực hiện quyền chăm nom và cấp dưỡng nuôi con. Vì vậy, dù không còn chung một mái ấm, không được sống cùng nhau nhưng nghĩa vụ chăm sóc, giáo dục con vẫn đặt ra cho hai bên. 


2. Nghĩa vụ và quyền giáo dục con


Bên cạnh việc cần được nuôi dưỡng về thể chất, trẻ cũng cần được chăm sóc, giáo dục về tinh thần. Điều này được quy định tại Điều 72 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:
"1. Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm lo và tạo điều kiện cho con học tập.
Cha mẹ tạo điều kiện cho con được sống trong môi trường gia đình đầm ấm, hòa thuận; làm gương tốt cho con về mọi mặt; phối hợp chặt chẽ với nhà trường, cơ quan, tổ chức trong việc giáo dục con.
2. Cha mẹ hướng dẫn con chọn nghề; tôn trọng quyền chọn nghề, quyền tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của con.
3. Cha mẹ có thể đề nghị cơ quan, tổ chức hữu quan giúp đỡ để thực hiện việc giáo dục con khi gặp khó khăn không thể tự giải quyết được".

Điều này hoàn toàn phù hợp với các quy định tại Khoản 1 Điều 16 Luật trẻ em "1. Trẻ em có quyền được giáo dục, học tập để phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân" và Khoản 2 Điều 99 Luật Trẻ em: "2. Cha, mẹ, giáo viên, người chăm sóc trẻ em có trách nhiệm bảo đảm cho trẻ em thực hiện quyền học tập, hoàn thành chương trình giáo dục phổ cập theo quy định của pháp luật, tạo Điều kiện cho trẻ em theo học ở trình độ cao hơn".
Cha mẹ ly hôn là nguyên nhân hàng đầu ảnh hưởng đến việc học hành, tính cách và lối sống của con. Đầu tiên, tâm lý của con sẽ có sự xáo trộn, tâm lý và tính cách có thể thay đổi. Con có thể sẽ có những cảm giác xấu hổ, mặc cảm, tổn thương với bạn bè và những người xung quanh nên sẽ trốn học, lười giao tiếp với mọi người. Từ đó con có thể có những hành vi sai phạm nếu như không được cha mẹ quan tâm, chăm sóc đầy đủ. Vì vậy, người trực tiếp nuôi con là người chịu trách nhiệm chính trong việc giáo dục, uốn nắn và rèn luyện nhân cách cho con. 


3. Quyền đại diện cho con


Điều 73 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:
"1. Cha mẹ là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự, trừ trường hợp con có người khác làm giám hộ hoặc có người khác đại diện theo pháp luật.
2. Cha hoặc mẹ có quyền tự mình thực hiện giao dịch nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
3. Đối với giao dịch liên quan đến tài sản là bất động sản, động sản có đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, tài sản đưa vào kinh doanh của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự thì phải có sự thỏa thuận của cha mẹ.
4. Cha, mẹ phải chịu trách nhiệm liên đới về việc thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản của con được quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này và theo quy định của Bộ luật dân sự".

Theo quy định của pháp luật thì cha, mẹ là người đại diện cho con chưa thành niên. Khi cha, mẹ ly hôn thì người trực tiếp nuôi con sẽ là người đại diện cho con theo pháp luật. Tuy nhiên cha, mẹ có thể bị hạn chế quyền này theo quy định tại Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình. Trường hợp khi cha, mẹ mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì vấn đề đại diện cho con trước pháp luật cũng không đặt ra. 


4. Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra trong những trường hợp pháp luật quy định:


Về nguyên tắc, cha mẹ phải bồi thường thiệt hại do con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự gây ra theo quy định của Điều 586 Bộ luật dân sự năm 2015. Nếu đó là thiệt hại không đáng kể thì người trực tiếp nuôi con có thể tự thực hiện việc bồi thường mà không cần đến sự trợ giúp của người kia. Tuy nhiên nếu thiệt hại con gây ra quá lớn so với khả năng của người trực tiếp nuôi con thì các bên phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại thay vì đùn đẩy rẳng mình không trực tiếp nuôi con nên không có nghĩa vụ bồi thường. 


5. Quyền quản lý tài sản riêng của con


Vấn đề này được quy định tại Điều 75, 76, 77 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ bố mẹ quản lý. Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi do cha, mẹ quản lý. Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp con đang được người khác giám hộ theo quy định của bộ luật dân sự. Trường hợp cha mẹ đang quản lý tài sản riêng của con chưa thành niên mà con được giao cho người khác giám hộ thì tài sản riêng của con được giao lại hco người giám hộ quản lý theo quy định của Bộ luật dân sự.


Luật Hoàng Anh 

 

Tổng đài tư vấn pháp luật

0908 308 123
Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

0908 308 123

luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên được đặt ra trong trường hợp nào?

Tư vấn Hôn nhân Gia đình 18/06/2021

Cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên trong những trường hợp nào

Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên sau khi ly hôn (Phần 2)

Tư vấn Hôn nhân Gia đình 18/06/2021

Cha, mẹ sau khi ly hôn có những quyền và nghĩa vụ gì đối với con chưa thành niên