Nguyên tắc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn (Phần 1)

Khi ly hôn, bên cạnh việc thỏa thuận về quyền nuôi con, việc chia tài sản chung của vợ chồng là điều vô cùng quan trọng đối với mỗi cặp đôi. Chia tài sản khi ly hôn đòi hỏi sự chính xác, hợp lý, phù hợp với quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi bên. Chính vì vậy, Bộ luật Dân sự năm 2015 nói chung cũng như Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 nói riêng đã đặt ra những nguyên tắc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn tại Điều 59.
 Nguyên tắc này được cụ thể hóa trong Điều 7 Thông tư liên tịch số 01/2016-TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06 tháng 01 năm 2016 của Liên ngành Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình. Điều 7 của Thông tư này quy định:
"1. Vợ chồng khi ly hôn có quyền tự thỏa thuận với nhau về toàn bộ các vấn đề, trong đó có cả việc phân chia tài sản. Trường hợp vợ chồng không thỏa thuận được mà có yêu cầu thì Tòa án phải xem xét, quyết định việc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận hay theo luật định". 
 Theo đó, việc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn được thực hiện theo hai trường hợp: vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận và trường hợp áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng. Trong bài viết dưới đây, Luật Hoàng Anh sẽ tập trung phân tích trường hợp chia tài sản chung của vợ chồng trong chế độ tài sản theo thỏa thuận.
Khoản 1 Điều 28 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:
"1. Vợ chồng có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận.
Chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định được thực hiện theo quy định tại các điều từ Điều 33 đến Điều 46 và từ Điều 59 đến Điều 64 của Luật này.
Chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận được thực hiện theo quy định tại các điều 47, 48, 49, 50 và 59 của Luật này".

Vì vậy, "Trường hợp có văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng và văn bản này không bị Tòa án tuyên bố vô hiệu toàn bộ thì áp dụng các nội dung của văn bản thỏa thuận để chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn. Đối với những vấn đề không được vợ chồng thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng hoặc bị vô hiệu thì áp dụng các quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4, 5 Điều 59 và các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật hôn nhân và gia đình để chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn". (Điểm b Khoản 1 Điều 7 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP).
Trường hợp vợ chồng tự thỏa thuận chia tài sản chung khi ly hôn: Là sự thỏa thuận chia tài sản chung khi ly hôn nhưng đây là trường hợp vợ chồng thỏa thuận chia khi lựa chọn chế độ tài sản theo luật định. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: "Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận". 
Pháp luật tôn trọng quyền định đoạt tài sản của vợ chồng và cho phép vợ chồng tự thỏa thuận chia tài sản chung của vợ chồng với nhau. Nếu các bên đã lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận và những thỏa thuận này có hiệu lực thì khi ly hôn sẽ áp dụng những thỏa thuận này để chia tài sản chung của vợ chồng. Nếu vợ chồng không lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận nhưng khi ly hôn đã tự thỏa thuận chia tài sản của vợ chồng, sự thỏa thuận đó không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội thì sự thỏa thuận đó được áp dụng. 
Việc vợ chồng lựa chọn chế độ theo thỏa thuận hoặc vợ chồng tự thỏa thuận với nhau về việc chia tài sản khi ly hôn có ý nghĩa rất lớn. Nó không chỉ đáp ứng nguyện vọng, mong muốn của các bên mà còn tạo điều kiện cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết các vấn đề phát sinh, tiết kiệm nhiều thời gian, chi phí tố tụng. 
Hiện nay luật không quy định việc thỏa thuận chia tài sản chung của vợ chồng cần phải có sự công nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Qua đó có thể thấy pháp luật nước ta tôn trọng sự tự định đoạt tài sản của vợ chồng, không cần Tòa án công nhận mới có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên việc không quy định như vậy có thể sẽ tạo sơ hở cho các cặp vợ, chồng lợi dụng sự thỏa thuận này để trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba. Do đó, tại Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP hướng dẫn:
"3. Khi chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn, Tòa án phải xác định vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ về tài sản với người thứ ba hay không để đưa người thứ ba vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Trường hợp vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ về tài sản với người thứ ba mà họ có yêu cầu giải quyết thì Tòa án phải giải quyết khi chia tài sản chung của vợ chồng. Trường hợp vợ chồng có nghĩa vụ với người thứ ba mà người thứ ba không yêu cầu giải quyết thì Tòa án hướng dẫn họ để giải quyết bằng vụ án khác". 
Tuy nhiên trong thực tiễn không phải trường hợp nào vợ chồng cũng có thể thỏa thuận việc chia tài sản theo đúng ý nguyện của mình. Vì vậy, pháp luật quy định vợ chồng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết. 


Luật Hoàng Anh 

 

Tổng đài tư vấn pháp luật

0908 308 123
Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

0908 308 123

luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Quan hệ nhân thân giữa vợ và chồng khi ly hôn được quy định như thế nào?

Tư vấn Hôn nhân Gia đình 18/06/2021

Pháp luật quy định như thế nào về mối quan hệ nhân thân giữa vợ và chồng khi ly hôn

Thuận tình ly hôn được quy định như thế nào?

Tư vấn Hôn nhân Gia đình 18/06/2021

Thuận tình ly hôn là trường hợp cả hai vợ chồng đều mong muốn chấm dứt đời sống hôn nhân

Căn cứ xác định tài sản của vợ chồng khi ly hôn trong tài sản chung của gia đình

Tư vấn Hôn nhân Gia đình 18/06/2021

Tài sản của vợ chồng khi ly hôn được xác định như thế nào trong khối tài sản chung của gia đình