Hợp đồng tặng cho có đối tượng là động sản?

1.Căn cứ pháp lý

Động sản là đối tượng phổ biến của hợp đồng tặng cho tài sản. Việc tặng cho tài sản là động sản được quy định tại Điều 458 Bộ luật Dân sự năm 2015, cụ thể:

“Điều 458. Tặng cho động sản
1. Hợp đồng tặng cho động sản có hiệu lực kể từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Đối với động sản mà luật có quy định đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký”.

2.Nội dung

Trên cơ sở phân loại tài sản tặng cho thành hai loại là động sản và bất động sản, mà pháp luật có những quy định riêng phù hợp với từng loại tài sản. Động sản có thể hiểu là những loại tài sản không gắn liền với đất có thể di chuyển được như: xe, điện thoại, tivi,…Đặc tính này làm nên sự khác biệt trong quy định của pháp luật về động sản và bất động sản. Cụ thể, đổi với hợp đồng tặng cho tài sản là động sản BLDS năm 2015 có quy định riêng về hình thức và hiệu lực của hợp đồng như sau:

2.1.Hình thức

Điều luật trên không quy định cụ thể về hình thức của hợp đồng tặng cho có đối tượng là động sản, nên hình thức hợp đồng được xác định dựa trên hình thức chung của các loại hợp đồng. Theo đó hợp đồng tặng cho động sản có thể được lập thành văn bản, lời nói hoặc hành vi tùy thuộc vào thỏa thuận của các bên. Tuy nhiên, trên thực tế khi tặng cho tài sản các bên thường xác lập bằng lời nói hoặc hành vi, ít khi xác lập bằng văn bản. Nhưng đối với một số động sản mà theo quy định phải đăng ký quyền sở hữu như xe máy, xe oto, tàu bay, tàu biển,…thì việc chuyển giao tài sản phải được thực hiện trên giấy tờ, đăng ký chuyển giao quyền sở hữu và có chứng nhận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Nên có thể hợp đồng tặng cho sẽ phải được lập thành văn bản để đảm bảo giá trị pháp lý và là căn cứ để chuyển giao quyền sở hữu trên giấy tờ.

2.2.Hiệu lực

Thông thường hiệu lực hợp đồng có giá trị kể từ thời điểm bên được đề nghị đồng ý giao kết hợp đồng, tuy nhiên, hợp đồng tặng cho với tính chất là hợp đồng thực tế nên mặc dù các bên đã có thỏa thuận nhưng hợp đồng vẫn chưa phát sinh hiệu lực. Căn cứ vào quy định trên, có thể xác định được thời điểm có hiệu lực của hợp đồng tặng cho tài sản như sau:
-Một là, hợp đồng tặng cho tài sản là động sản không phải đăng ký quyền sở hữu. Trường hợp này, hợp đồng tặng cho tài sản có hiệu lực kể từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản. Như vậy, hợp đồng tặng cho là hợp đồng thực tế, vì thời điểm có hiệu lực của hợp đồng phụ thuộc vào thời điểm bên được tặng cho tài sản nhận chuyển giao tài sản trên thực tế. Quy định thời điểm có hiệu lực của hợp đồng tặng cho tài sản như vậy là bởi vì, đây là hợp đồng không có đền bù, bên tặng cho không thu được bất kỳ lợi ích gì từ việc tặng cho. Do đó, bên tặng cho mặc dù đã xác lập hợp đồng với bên được tặng cho nhưng chưa chuyển giao tài sản thì hoàn toàn có thể rút lại quyết định tặng cho của mình. Trong trường hợp này, thời điểm chuyển giao cũng chính là thời điểm chấm dứt hợp đồng, vì bên tặng cho đã thực hiện xong nghĩa vụ của mình theo thì hợp đồng chấm dứt theo căn cứ tại khoản 1 Điều 422 BLDS năm 201. Tức hợp đồng phát sinh và chấm dứt cùng một thời điểm. Tuy nhiên, nếu bên tặng cho và bên được tặng cho tài sản có thỏa thuận về việc thời điểm phát sinh hiệu lực của hợp đồng là một thời điểm khác, không phụ thuộc vào thời điểm chuyển giao tài sản thì thỏa thuận của các bên vẫn được pháp luật tôn trọng và bảo vệ. 
-Hai là, hợp đồng tặng cho tài sản là động sản phải đăng ký quyền sở hữu. Pháp luật quy định đối với một số loại tài sản phải đăng ký quyền sở hữu như: oto, xe máy, tàu,…thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký. Khác với động sản không phải đăng ký quyền sở hữu, chủ thể nào nắm giữ tài sản thì là chủ sở hữu của tài sản đó. Đối với động sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền của chủ thể đối với tài sản được ghi nhận dựa trên giấy tờ có sự chứng minh của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Vì vậy, khi chuyển giao loại tài sản này, để chứng minh mình là người có quyền đối với tài sản đó, chủ thể cần phải đăng ký chuyển giao quyền sở hữu. Vì vậy, mặc dù tài sản đã chuyển giao trên thực tế nhưng chưa chuyển giao quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho cũng không có hiệu lực pháp luật. Khi chưa chuyển giao quyền sở hữu thì bên tặng cho vẫn có quyền rút lại quyết định tặng, vì lúc này họ vẫn là chủ sở hữu hợp pháp của tài sản. Ngược lại, mặc dù chưa chuyển giao tài sản nhưng đã đăng ký quyền sở hữu thì cũng xem như hợp đồng tặng cho đã phát sinh hiệu lực. Quy định này nhằm bảo vệ lợi ích cho bên tặng cho. Trên thực tế, bên tặng cho thường giao tài sản cho bên được tặng cho, cho họ quyền được sử dụng, chiếm hữu tài sản đó nhưng lại chưa chuyển quyền sở hữu, nhằm ràng buộc trách nhiệm của họ, và bảo vệ quyền cho mình. 
Nhìn chung quy định về hiệu lực của hợp đồng tặng cho được xác lập trên cơ sở xác lập quyền sở hữu, dù là động sản phải đăng ký quyền sở hữu hay không, thì một khi bên được tặng cho xác lập quyền sở hữu với tài sản thì hợp đồng đồng thời phát sinh hiệu lực và chấm dứt.

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh