Mua bán quyền tài sản là gì?

1.Căn cứ pháp lý

Với sự phát triển của các quan hệ xã hội về tài sản ngày càng phát triển đa dạng, phong phú, theo đó, đối tượng của hợp đồng mua bán tài sản không chỉ đơn thuần là vật chất cụ thể, mà còn có thể là quyền tài sản. Việc mua bán, chuyển giao quyền tài sản được quy định tại Điều 450 Bộ luật Dân sự năm 2015, cụ thể:

“Điều 450. Mua bán quyền tài sản
1. Trường hợp mua bán quyền tài sản thì bên bán phải chuyển giấy tờ và làm thủ tục chuyển quyền sở hữu cho bên mua, bên mua phải trả tiền cho bên bán.
2. Trường hợp quyền tài sản là quyền đòi nợ và bên bán cam kết bảo đảm khả năng thanh toán của người mắc nợ thì bên bán phải liên đới chịu trách nhiệm thanh toán, nếu khi đến hạn mà người mắc nợ không trả.
3. Thời điểm chuyển quyền sở hữu đối với quyền tài sản là thời điểm bên mua nhận được giấy tờ về quyền sở hữu đối với quyền tài sản đó hoặc từ thời điểm đăng ký việc chuyển quyền sở hữu, nếu pháp luật có quy định”

2.Nội dung

Điều 115 BLDS năm 2015 quy định: “Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác”. Thông thường, quyền tài sản là đối tượng của hợp đồng mua bán phổ biến là quyền đòi nợ, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ có thể chuyển giao được,…Mua bán quyền tài sản khác với mua bán tài sản thông thường vì với những tài sản hữu hình thì việc mua bán được thực hiện trên cơ sở chuyển giao tài sản cho bên mua mua, tức bên mua nắm giữ tài sản trong tay. Nhưng quyền tài sản mang tính chất vô hình nên bên mua khi mua tài sản không thể nắm giữ tài sản trong tay được. Do đó, để bảo đảm quyền sở hữu của bên mua với quyền tài sản mua bán, thì bên bán phải chuyển giao giấy tờ và làm thủ tục chuyển quyền sở hữu cho bên mua. Còn bên mua thì trả tiền cho bên bán. 
Quyền đòi nợ là một loại tài sản dưới dạng quyền, đây là tài sản của bên cho vay được quyền yêu cầu bên vay phải thanh toán một khoản tiền nhất định. Quyền đòi nợ tham gia vào giao dịch ban đầu dưới hình thức thế chấp quyền đòi nợ. Theo đó, bên có quyền đòi nợ, thế chấp cho bên nhận thế chấp quyền đòi nợ từ một chủ thể khác, để vay tiền từ bên nhận thế chấp. Với sự phát triển của nền kinh tế, xã hội và nhu cầu giao dịch của các chủ thể trên thị trường, hoạt động mua bán quyền đòi nợ bắt đầu diễn ra và ngày càng phổ biến. Sự xuất hiện của các doanh nghiệp chuyên thu mua bán nợ đã làm cho hoạt động mua bán quyền đòi nợ ngày càng trở nên chuyên nghiệp hơn. Trách nhiệm của bên bán trong hợp đồng mua bán quyền đòi nợ được xác định như sau:
-Một là, nếu bên bán cam kết bảo đảm khả năng thanh toán của người mắc nợ thì bên phải liên đới chịu trách nhiệm thanh toán, nếu khi đến hạn mà người mắc nợ không trả. Quy định này nhằm bảo đảm sự an toàn cho bên mua, trong trường hợp bên mặc nợ không thanh toán được nợ, thì bên mua vẫn bảo vệ được lợi ích của mình. 
-Hai là, nếu bên bán không cam kết bảo đảm khả năng thanh toán của người mắc nợ thì người mắc nợ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước bên mua. Bên bán không sau khi đã bán quyền đòi nợ thì không còn liên quan gì đến quan hệ giữa bên mua và bên mắc nợ nữa. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc bên mua phải chịu mọi rủi ro nếu bên nợ không thanh toán tiền. Bản chất của hợp đồng mua bán quyền đòi nợ chính là việc chuyển giao quyền đòi nợ từ bên có quyền sang cho bên thứ ba, bên thứ ba mua quyền đòi nợ gọi là bên thế quyền. Về nguyên tắc, khi bên có quyền đòi nợ đã bán quyền đòi nợ cho bên mua, thì lúc này chủ thể của quan hệ đã thay đổi. Bên bán quyền đòi nợ chấm dứt tư cách chủ thể có quyền đòi nợ của mình, đồng thời làm phát sinh quyền của bên mua với bên mắc nợ, theo đó, bên mặc nợ có nghĩa vụ thanh toán tiền cho bên mua (cũng chính là chủ thể có quyền mới) khi đến hạn. Do đó, bên bán không còn quyền và nghĩa vụ gì liên quan đến quan hệ với bên mua và quan hệ với bên mắc nợ. 
Về thời điểm chuyển quyền sở hữu quyền tài sản từ bên bán sang bên mua được xác định dựa trên cơ sở, quyền tài sản được mua bán có phải đăng ký quyền sở hữu hay không:
-Một là, quyền tài sản mua bán không phải đăng ký quyền sở hữu. Quyền tài sản không phải đăng ký như quyền đòi nợ,..thì thời điểm chuyển giao được xác định là thời điểm bên mua nhận được các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu của bên bán. Tuy nhiên, không phải quyền tài sản nào cũng có giấy tờ chứng quyền sở hữu, như đối với quyền đòi nợ nhưng các bên chỉ thỏa thuận cho vay bằng miệng mà không có giấy tờ gì. Khi đó, thời điểm chuyển quyền sở hữu quyền tài sản cho bên mua là thời điểm bên có nghĩa vụ thừa nhận nghĩa vụ đối với bên bán quyền. 
-Hai là, quyền tài sản mua bán phải đăng ký quyền sở hữu. Quyền tài sản phải đăng ký quyền sở hữu mà pháp luật quy định như: quyền sử dụng đất, quyền sở hữu đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ,…Chính vì phải đăng ký, phải có sự xác nhận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, nên thời điểm chuyển quyền sở hữu đối với quyền tài sản cho bên mua chính là thời điểm hoàn thành thủ tục đăng ký quyền cho bên mua.

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh.