Nghĩa vụ của bên cho mượn tài sản là gì?

1.Căn cứ pháp lý

Bên cho mượn là chủ thể có quyền sở hữu tài sản, tiến hành chuyển giao tài sản của mình cho bên mượn. Để tạo điều kiện cho bên mượn được sử dụng tốt tài sản, pháp luật đã quy định nghĩa vụ mà bên cho mượn phải thực hiện. Điều 498 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về nghĩa vụ của bên cho mượn như sau:

“Điều 498. Nghĩa vụ của bên cho mượn tài sản
1. Cung cấp thông tin cần thiết về việc sử dụng tài sản và khuyết tật của tài sản, nếu có.
2. Thanh toán cho bên mượn chi phí sửa chữa, chi phí làm tăng giá trị tài sản, nếu có thỏa thuận.
3. Bồi thường thiệt hại cho bên mượn nếu biết tài sản có khuyết tật mà không báo cho bên mượn biết dẫn đến gây thiệt hại cho bên mượn, trừ những khuyết tật mà bên mượn biết hoặc phải biết”

2.Nội dung

Hợp đồng mượn tài sản là hợp đồng được xác lập nhằm phục vụ cho lợi ích của bên mượn tài sản. Cho mượn là hành động mang tính chất tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau. Người có tài sản thuộc quyền sở hữu của mình, chuyển giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng trong thời hạn nhất định. Người cho mượn không tính toán về lợi ích kinh tế với người mượn. Tức, họ không yêu cầu bên mượn phải trả chi phí cho việc sử dụng tài sản như hợp đồng cho thuê. Xét về mặt ý thức chủ quan, bên cho mượn hoàn toàn tự nguyện và muốn giúp đỡ bên mượn. Nhưng để tạo điều kiện thuận lợi cho bên mượn trong quá trình sử dụng tài sản, bên cho mượn cần tuân thủ quy định của pháp luật về nghĩa vụ phải thực hiện, cụ thể:
-Một là, nghĩa vụ cung cấp thông tin về việc sử dụng tài sản và khuyết tật của tài sản (nếu có). Đây là nghĩa vụ xuất phát từ nguyên tắc chung khi chuyển giao tài sản, bên chuyển giao tài sản có nghĩa vụ thông báo các thông tin liên quan đến tài sản. Phạm vi thông báo là mọi thông tin liên quan trực tiếp đến việc sử dụng, khai thác tài sản. Trong hầu hết các hợp đồng chuyển giao tài sản như hợp đồng tặng cho, hợp đồng cho thuê tài sản,…đề quy định định về nghĩa vụ này của bên chuyển giao. Việc thông báo cho bên mượn biết chất lượng và khả năng liên quan đến việc sử dụng tài sản để bên mượn có thể sử dụng tài sản tốt hơn. Trên thực tế, việc biết rõ về tài sản sẽ giúp chủ thể khai thác sao cho phù hợp với tài sản đó mà không gây nên những thiệt hại về người và tài sản không đáng có. 
-Hai là, nghĩa vụ thanh toán chi phí cho việc sửa chữa và làm tăng giá trị của tài sản. Nghĩa vụ này của bên cho mượn tương ứng với quyền yêu cầu thanh toán chi phí sửa chữa, làm tăng giá trị tài sản của bên mượn tài sản. Cũng như quyền của bên mượn, bên cho mượn không phải thanh toán những chi phí phát sinh từ việc sửa chữa những hư hỏng thông thường, bởi vì đây là nghĩa vụ của bên mượn tài sản buộc họ phải thực hiện tốt nghĩa vụ bảo quản, giữ gìn tài sản. Do đó, nghĩa vụ này chỉ phát sinh khi bên mượn sửa chữa những hư hỏng lớn và cải tạo làm tăng giá trị của tài sản. Theo quy định, bên mượn chỉ được thực hiện công việc này khi có thỏa thuận với bên cho mượn. Chính vì sự đồng ý đó, mà bên cho mượn phải thanh toán chi phí này cho bên mượn. Việc sửa chữa, làm tăng giá trị tài sản là nghĩa vụ chủ sở hữu tài sản, bên mượn chỉ là chủ thể thực hiện thay. Từ đó, chỉ khi bên cho mượn đồng ý với việc sửa chữa, làm tăng giá trị tài sản thì mới phát sinh nghĩa vụ thanh toán chi phí này.  
-Ba là, bồi thường thiệt hại cho bên mượn nếu biết tài sản có khuyết tật mà không thông báo dẫn đến gây thiệt hại cho bên mượn. Bên cho mượn có nghĩa vụ phải thông báo cho bên mượn biết về những khuyết tật của tài sản, tránh việc bên mượn không biết mà gây nên thiệt hại trong quá trình sử dụng tài sản. Đây là nghĩa vụ bắt buộc, do đó việc bên cho mượn biết mà không thực hiện dẫn đến thiệt hại cho bên mượn, hoặc tài sản thì bên cho mượn phải chịu trách nhiệm phần bị thiệt hại đó. Nếu thiệt hại xảy ra với bên mượn thì bên cho mượn phải bồi thường thiệt hại cho họ, nếu thiệt hại xảy ra với tài sản thì bên mượn không phải chịu trách nhiệm mà bên cho mượn phải tự chịu. Điều kiện đặt ra là bên cho mượn biết về khuyết tật của tài sản mà không thông báo thì mới phải chịu trách nhiệm, như vậy trong trường hợp bên cho mượn không biết về khuyết tật đó của tài sản thì không phải chịu trách nhiệm. Bởi khuyết tật của tài sản được chia làm hai loại là khuyết tật rõ rệt và khuyết tật ẩn dấu. Khuyết tật rõ rệt là những khuyết tật bên ngoài mà mọi người có thể nhìn thấy được. Còn khuyết tật ẩn dấu là khuyết tật nằm bên trong tài sản rất khó phát hiện, có thể chính bản thân chủ sở hữu cũng không biết mà phải nhờ đến chuyên gia mới phát hiện. Chính vì vậy, pháp luật đã kèm theo điều kiện để bảo vệ lợi ích của bên cho mượn trong trường hợp không có lỗi. 
Trên đây là quy định của pháp luật về nghĩa vụ của bên cho mượn tài sản gồm hai nghĩa vụ chính là cung cấp thông tin và nghĩa vụ thanh toán chi phí sửa chữa, làm tăng giá trị tài sản. Còn quy định về việc bồi thường thiệt hại cho bên mượn nếu biết tài sản có khuyết tật mà không thông báo dẫn đến gây thiệt hại cho bên mượn, thực chất là trách nhiệm của bên cho mượn khi không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ cung cấp thông tin.

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh