Quyền của bên nhận thế chấp là gì?

Bên nhận thế chấp là bên có quyền lợi được bảo đảm. Trong quan hệ thế chấp tài sản, bên có nghĩa vụ phải dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ với bên nhận thế chấp, do đó, bên nhận thế chấp là bên có quyền. Điều 323 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về quyền của bên nhận thế chấp như sau:

Điều 323. Quyền của bên nhận thế chấp

1. Xem xét, kiểm tra trực tiếp tài sản thế chấp, nhưng không được cản trở hoặc gây khó khăn cho việc hình thành, sử dụng, khai thác tài sản thế chấp.

2. Yêu cầu bên thế chấp phải cung cấp thông tin về thực trạng tài sản thế chấp.

3. Yêu cầu bên thế chấp áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo toàn tài sản, giá trị tài sản trong trường hợp có nguy cơ làm mất giá trị hoặc giảm sút giá trị của tài sản do việc khai thác, sử dụng.

4. Thực hiện việc đăng ký thế chấp theo quy định của pháp luật.

5. Yêu cầu bên thế chấp hoặc người thứ ba giữ tài sản thế chấp giao tài sản đó cho mình để xử lý khi bên thế chấp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.

6. Giữ giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp trong trường hợp các bên có thỏa thuận, trừ trường hợp luật có quy định khác.

7. Xử lý tài sản thế chấp khi thuộc trường hợp quy định tại Điều 299 của Bộ luật này”.

Quyền của bên nhận thế chấp là những việc mà bên nhận thế chấp được thực hiện để thỏa mãn nhu cầu về lợi ích của mình. Bên nhận thế chấp chính là bên có quyền trong quan hệ nghĩa vụ được bảo đảm. Căn cứ vào quy định trên, có thể thấy bên nhận thế chấp có những quyền lợi sau:

1.Xem xét, kiểm tra trực tiếp tài sản thế chấp

Khi xác lập giao dịch thế chấp, bên nhận thế chấp có quyền kiểm tra, xem xét, tham gia định giá tài sản thế chấp. Vì trong quan hệ thế chấp, bên thế chấp vẫn có quyền sử dụng, khai thác, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản, cho nên thực tế đặt ra vấn đề, việc sử dụng tài sản trong thời hạn thế chấp làm giảm sút giá trị của tài sản thế chấp. Để khắc phục hậu quả đó, pháp luật trao cho bên nhận thế chấp quyền được kiểm tra, giám sát việc sử dụng tài sản thế chấp của bên thế chấp. Theo đó, nếu bên thế chấp vi phạm nghĩa vụ sử dụng tài sản, thì bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên thế chấp khắc phục hậu quả, hoặc ngừng việc sử dụng tài sản. Quy định này tương ứng với quy định tại khoản 3 Điều 320 BLDS năm 2015 về nghĩa vụ của bên thế chấp, cụ thể: “Áp dụng các biện pháp cần thiết để khắc phục, kể cả phải ngừng việc khai thác công dụng tài sản thế chấp nếu do việc khai thác đó mà tài sản thế chấp có nguy cơ mất giá trị hoặc giảm sút giá trị”. Tuy nhiên, việc kiểm tra, giám sát của bên nhận thế chấp không được gây cản trở, hoặc khó khăn cho việc hình thành, sử dụng, khai thác tài sản thế chấp.

2.Yêu cầu bên thế chấp cung cấp thông tin về thực trạng của tài sản

Tài sản thế chấp sẽ được bán nếu bị xử lý, cho nên trước và trong thời hạn thế chấp bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên thế chấp cung cấp thông tin về thực trạng của tài sản. Việc cung cấp thông tin giúp các bên nắm rõ tình trạng của tài sản thế chấp, nếu có hư hỏng hoặc nguy cơ giảm sút giá trị thì các bên có thể thỏa thuận về việc áp dụng các biện pháp cần thiết để khắc phục hậu quả. Ngoài ra việc cung cấp thông tin về thực trạng của tài sản trước khi ký kết giao dịch thế chấp, còn có vai trò trong việc bên nhận thế chấp có ra quyết định đồng ý giao kết hợp đồng thế chấp hay không.

3.Yêu cầu bên thế chấp áp dụng biện pháp cần thiết để bảo quản tài sản.

Trong thời hạn thế chấp, pháp luật tạo điều kiện cho bên thế chấp được khai thác, sử dụng tài sản. Tuy nhiên, phải đảm bảo việc sử dụng tài sản không làm giảm sút giá trị của tài sản. Nếu việc khai thác, sử dụng có nguy cơ làm mất hoặc giảm sút giá trị của tài sản, thì bên thế chấp có nghĩa vụ phải áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo tòa tài sản và giá trị của tài sản. Tuy nhiên, bên thế chấp có thể vì quyền lợi của mình mà không thực hiện nghĩa vụ đáng ra phải thực hiện. Vì vậy, để nhắc nhở bên thế chấp không quên nghĩa vụ của mình, pháp luật đã trao quyền yêu cầu bên thế chấp áp dụng biện pháp cần thiết để bảo quản tài sản, giá trị tài sản cho bên nhận thế chấp. Với tư cách là bên có quyền lợi liên quan trực tiếp, bên nhận thế chấp sẽ chủ động hơn trong việc giám sát, yêu cầu bên thế chấp thực hiện đúng nghĩa vụ của mình.

4.Thực hiện đăng ký thế chấp theo đúng quy định pháp luật

Mặc dù pháp luật không quy định bắt buộc phải đăng ký biện pháp bảo đảm, tuy nhiên trong một số trường hợp nhất định hoặc đối với một số tài sản thế chấp nhất định, việc đăng ký thế chấp là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của bên nhận thế chấp. Đối với quan hệ thế chấp mà không phát sinh việc xử lý tài sản bảo đảm thì không nhất thiết phải đăng ký thế chấp, tuy nhiên, không thể chắc chắn rằng bên có nghĩa vụ có thực hiện đúng nghĩa vụ hay không. Theo đó, khi xử lý tài sản thế chấp sẽ làm phát sinh nhiều vấn đề liên quan, mà việc đăng ký thế chấp có vai trò quan trọng.

-Trong trường hợp tài sản thế chấp do bên thứ ba nắm giữ, thì khi xử lý tài sản, bên nhận thế chấp chỉ có quyền truy đòi tài sản khi đã đăng ký thế chấp. Khoản 2 Điều 319 BLDS năm 2015 quy định: “Thế chấp tài sản phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm đăng ký”. Như vậy, nếu không đăng ký biện pháp bảo đảm thì sẽ rất rủi ro khi bên nhận thế chấp không thể truy đòi tài sản. Khi không thể truy đòi tài sản thì nghĩa vụ thanh toán khi đến hạn sẽ bị xem như không có tài sản bảo đảm. 

-Pháp luật cho phép một tài sản có thể cùng lúc bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ. Theo đó, khi một nghĩa vụ đến hạn, những nghĩa vụ còn lại mặc dù chưa đến hạn cũng được xem là đến hạn và cùng tiến hành xử lý tài sản bảo đảm. Điểm b khoản 1 Điều 308 BLDS năm 2015 quy định: “Trường hợp có biện pháp bảo đảm phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba và có biện pháp bảo đảm không phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba thì nghĩa vụ có biện pháp bảo đảm có hiệu lực đối kháng với người thứ ba được thanh toán trước”. Như vậy, cùng được bảo đảm bằng một tài sản, nhưng nếu có bên đăng ký thế chấp và có bên không đăng ký, thì bên đăng ký sẽ được ưu tiên thanh toán trước.

5.Yêu cầu bên thế chấp hoặc bên thứ ba giao tài sản để xử lý

Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ như đã thỏa thuận. Bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên thế chấp giao tài sản, hoặc bên thứ ba đang nắm giữ tài sản giao tài sản thế chấp để tiến hành xử lý tài sản. Quy định này nhằm bảo vệ nhu cầu được thanh toán nghĩa vụ đến hạn của bên nhận thế chấp. Bên cạnh đó, cũng ngăn ngừa trường hợp bên nhận thế chấp lợi dụng quyền hạn, cưỡng đoạt tài sản trái pháp luật. Nếu bên thế chấp hoặc bên thứ ba không chịu giao ra tài sản, thì bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

6.Giữ giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp

Tài sản thế chấp là động sản, bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu, hoặc là hàng hóa,…khi thế chấp các bên có thể thỏa thuận bên nhận thế chấp giữ giấy tờ liên quan đến tài sản, nhằm kiểm soát việc định đoạt tài sản của bên thế chấp. Hạn chế trường hợp bên thế chấp không thực hiện nghĩa vụ đúng thỏa thuận.

7.Xử lý tài sản

Điều 299 BLDS năm 2015 quy định về các trường hợp bên nhận bảo đảm được quyền xử lý tài sản bảo đảm. Khi quan hệ thế chấp thuộc một trong các trường hợp đó, thì bên nhận thế chấp được quyền xử lý tài sản thế chấp để thay thế cho việc thiện nghĩa vụ của bên mang nghĩa vụ.

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh

CAM KẾT DỊCH VỤ
  • Đồng hành cùng Thân chủ.
  • Phương án tốt, giải pháp hay.
  • Bảo mật - Uy tín - Tin cậy - Chi phí thấp - Hiệu quả cao.
  • Dịch vụ pháp lý tốt số 2 tại Việt Nam.
  • Cam kết HOÀN TIỀN nếu thực hiện dịch vụ không thành công.

Cảm ơn quý vị và các bạn đã tin tưởng Luật Hoàng Anh, nếu có thắc mắc muốn giải đáp hãy liên hệ ngay cho chúng tôi.

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Tài sản thế chấp là gì?

Hỏi đáp luật Dân Sự 12/07/2021

Tài sản thế chấp thường là động sản, bất động sản nhưng không chuyển giao cho bên nhận thế chấp giữ

Quyền của bên thế chấp là gì?

Hỏi đáp luật Dân Sự 12/07/2021

Quyền của bên thế chấp là những việc mà bên thế chấp được thực hiện để tự bảo vệ quyền, lợi ích của mình.

Thế chấp quyền sử dụng đất mà không thế chấp tài sản gắn liền với đất?

Hỏi đáp luật Dân Sự 13/07/2021

Tuy nhiên, trong quan hệ thế chấp tài sản, pháp luật quy định các chủ thể có thể thế chấp quyền sử dụng đất mà không thế chấp tài sản gắn liền với đất.

Quyền và nghĩa vụ của người thứ ba giữ tài sản thế chấp?

Hỏi đáp luật Dân Sự 13/07/2021

Bên thứ ba có thể giữ tài sản trong trường hợp bên thế chấp cho thuê, cho mượn tài sản thế chấp,…