Thực hiện hợp đồng đơn vụ?

Sau khi hợp đồng được giao kết, các bên phải thực hiện nghĩa vụ với nhau theo đúng thời hạn đã thỏa thuận. Nhưng đối với hợp đồng đơn vụ thì chỉ một bên phải thực hiện nghĩa vụ với bên kia mà không có chiều ngược lại. Điều 409 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về thực hiện hợp đồng đơn vụ như sau:

“Điều 409. Thực hiện hợp đồng đơn vụ
Đối với hợp đồng đơn vụ, bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ đúng như đã thỏa thuận, chỉ được thực hiện trước hoặc sau thời hạn nếu được bên có quyền đồng ý”

1.Khái niệm

-Điều 385 BLDS năm 2015 quy định: “Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự”. Hợp đồng là giao dịch phổ biến nhất trong đời sống xã hội và là căn cứ làm phát sinh nghĩa vụ. Hợp đồng tồn tại vô cùng đa dạng, phong phú như: hợp đồng mua bán tài sản, hợp đồng thuê tài sản, hợp đồng gia công,…Hợp đồng là sự hợp tác cùng có lợi cho các bên tham gia, bất kỳ bên nào nếu có hành vi vi phạm nghĩa vụ đã thỏa thuận thì đều phải chịu trách nhiệm dân sự về hành vi đó.
-Khoản 2 Điều 402 BLDS năm 2015 quy định: “Hợp đồng đơn vụ là hợp đồng mà chỉ một bên có nghĩa vụ”. Thông thường, trong quan hệ hợp đồng các bên thường có quyền và nghĩa vụ tương ứng với nhau, quyền của bên là nghĩa vụ của bên và ngược lại. Nhưng trong quan hệ hợp đồng đơn vụ thì chỉ có một bên phải thực hiện nghĩa vụ với bên kia mà không có chiều ngược lại. Tức hai bên trong quan hệ hợp đồng đơn vụ là bên có nghĩa vụ và bên có quyền. Bên có quyền thì không phải thực hiện nghĩa vụ và bên có nghĩa vụ thì không có quyền.
-Sau khi các bên đã giao kết hợp đồng dưới một hình thức nhất định phù hợp với quy định của pháp luật, và hợp đồng cũng đáp ứng đầy đủ điều kiện có hiệu lực, thì hợp đồng sẽ có hiệu lực với các bên. Nghĩa là từ thời điểm đó các bên có quyền và nghĩa vụ với nhau. Thực hiện hợp đồng là giai đoạn đáp ứng quyền của các bên trong quan hệ. Có thể hiểu thực hiện hợp đồng là những hành vi của các chủ thể tham gia quan hệ hợp đồng, làm cho các điều khoản, nội dung thỏa thuận trong hợp đồng trở thành hiện thực. Thực hiện hợp đồng là giai đoạn quan trọng, nó quyết định đến việc quyền lợi mà các bên hướng đến khi tham gia xác lập hợp đồng có được đáp ứng đúng và đầy đủ hay không. Thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng đơn vụ là việc bên có nghĩa vụ bằng hành vi của mình thực hiện những nội dung, điều khoản trong hợp đồng, nhằm đáp ứng quyền lợi cho bên kia. Bên có quyền chỉ việc tiếp nhận việc thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ.

2.Nội dung

-Theo nguyên tắc việc thực hiện nghĩa vụ phải chứa đựng nội dung và hình thức đã thỏa thuận và phù hợp với quy định chung của pháp luật. Nội dung của nghĩa vụ đã được ghi nhận thành các điều khoản trong hợp đồng, khi chấp nhận giao kết hợp đồng thì có nghĩa các bên đã chấp nhận thực hiện nghĩa vụ đó. Lợi ích của bên có quyền chỉ được đáp ứng khi nghĩa vụ đó được thực hiện đầy đủ. Chính vì vậy, khi thực hiện hợp đồng bên có nghĩa vụ không được thay đổi nghĩa vụ dã thỏa thuận. Bên có nghĩa vụ phải thực hiện đúng, đầy đủ nội dung nghĩa vụ, địa điểm thực hiện, thời hạn thực hiện, phương thức thực hiện,…và các nội dung khác mà các bên đã thỏa thuận.
-Bên có nghĩa vụ chỉ được thực hiện trước hoặc sau thời hạn nếu được bên có quyền đồng ý, điều đó thể hiện sự quan trọng về ý chí của bên có quyền trong hợp đồng đơn vụ. Bên có nghĩa vụ chỉ phải thực hiện nghĩa vụ, còn mọi quyết định đề thuộc về bên có quyền. Vì bên có quyền là bên có lợi ích liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ của bên kia, do đó, mọi hành vi của bên có nghĩa vụ đều có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của bên có quyền. Nếu bên có quyền nhận thấy hành vi thực hiện nghĩa vụ trước hoặc sau thời hạn không xâm phạm đến lợi ích của mình hoặc nếu có cũng không đáng kể, thì có thể đồng ý để bên có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ trước hoặc sau thời hạn. Sự đồng ý của bên có quyền có thể được thể hiện dưới một trong các hình thức mà pháp luật quy định như văn bản, lời nói,…tuy nhiên, thông thường sự đồng ý của bên có quyền được thể hiện dưới hình thức phù hợp với hình thức của hợp đồng đơn vụ. Nếu hợp đồng được xác lập bằng miệng thì sự đồng ý cũng được thể hiện bằng lời nói,…Nếu bên có quyền đồng ý cho bên có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ trước hoặc sau thời hạn, thì phải thực hiện nghĩa vụ đúng với thời hạn đã thay đổi, nếu bên nghĩa vụ thực hiện sai thời hạn thì bị xem là vi phạm nghĩa vụ và phải chịu trách nhiệm dân sự.
-Căn cứ vào quy định trên, pháp luật quy định sự thay đổi chỉ áp dụng khi thay đổi thời hạn thực hiện nghĩa vụ, chứ không áp dụng đối với nội dung của nghĩa vụ đó. Với việc thay thế, sửa đổi nội dung hợp đồng thì cần có sự thỏa thuận, thống nhất ý chí của các bên theo quy định tại khoản 2 Điều 401 BLDS năm 2015.

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh