Thực hiện hợp đồng vay có kỳ hạn?

1.Căn cứ pháp lý

Kỳ hạn cho vay nội dung mà các bên được tự do thỏa thuận. Theo đó, việc hợp đồng cho vay có kỳ hạn hoặc không có kỳ hạn, có ý nghĩa trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng. Điều 470 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về thực hiện hợp đồng cho vay có kỳ hạn như sau:

“Điều 470. Thực hiện hợp đồng vay có kỳ hạn
1. Đối với hợp đồng vay có kỳ hạn và không có lãi thì bên vay có quyền trả lại tài sản bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho bên cho vay một thời gian hợp lý, còn bên cho vay chỉ được đòi lại tài sản trước kỳ hạn, nếu được bên vay đồng ý.
2. Đối với hợp đồng vay có kỳ hạn và có lãi thì bên vay có quyền trả lại tài sản trước kỳ hạn, nhưng phải trả toàn bộ lãi theo kỳ hạn, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”

2.Nội dung

Kỳ hạn vay là một khoảng thời gian nhất định do các bên thỏa thuận, khi hết thời hạn đó bên vay có nghĩa vụ trả tài sản cho bên cho vay. Kỳ hạn vay là một trong các nội dung quan trọng của hợp đồng vay tài sản. Kỳ hạn vay là cơ sở để xác định thời điểm mà bên vay phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ, là căn cứ để tính lãi suất trong hạn đối với hợp đồng cho vay có lãi suất và lãi suất đối với nợ gốc chậm trả. Trong hợp đồng cho vay có kỳ  hạn các bên có thể thỏa thuận về lãi suất hoặc không. Theo đó, dựa trên tính chất có đền bù và không có đền bù của hợp đồng cho vay mà phương thức thực hiện hợp đồng vay có kỳ hạn cũng có sự khác nhau, cụ thể:

2.1.Hợp đồng cho vay có kỳ hạn và không lãi suất

Lãi suất là tỷ lệ phần trăm tăng thêm của tài sản tính trên số tài sản cho vay theo thỏa thuận của các bên. Khi xác lập hợp đồng cho vay, các bên có thể thỏa thuận về lãi suất, theo đó, bên vay ngoài việc phải trả nợ gốc còn phải trả thêm một khoản tiền lãi được xác định dựa trên nợ gốc, lãi suất thỏa thuận và thời hạn vay. Tiền lãi được thanh toán cùng lúc khi đến hạn nợ gốc, hoặc được thanh toán theo thời hạn nhất định như ngày, tháng, quý,…Hợp đồng cho vay có kỳ hạn và không lãi suất là hợp đồng mà các bên ấn định thời hạn trả nợ, và không tính lãi đối với khoản vay, theo đó khi đến hạn thì bên vay phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Đối với hợp đồng này, quyền và nghĩa vụ của các bên được xác định như sau:
-Một là, với bên vay. Hầu hết các hợp đồng cho vay các bên đều có thỏa thuận về thời hạn cho vay. Cho vay có kỳ hạn không lãi suất là phương thức bảo vệ lợi ích của bên cho vay, theo đó, kỳ hạn vay giới hạn nghĩa vụ trả nợ của bên vay. Bên vay bắt buộc phải trả cho bên cho vay tài sản đã vay khi đến hạn. Kỳ hạn này được xác định dựa trên thỏa thuận của các bên, căn cứ vào các yếu tố như chu kỳ kinh doanh, khả năng trả nợ, và kế hoạch sử dụng tài sản vay. Do đó, kỳ hạn vay là khoảng thời gian hợp lý để bên vay sử dụng tài sản vay và chuẩn bị trả tài sản, đây là giới hạn tối đa cho việc vay tài sản của bên vay. Nếu quá kỳ hạn này, có thể khả năng trả nợ của bên vay sẽ giảm sút. Chính vì vậy, bên vay chỉ được trả nợ khi đến hạn hoặc trước khi đến hạn. Việc trả nợ trước hạn chứng tỏ tài sản vay được sử dụng hiệu quả, còn nếu quá hạn thì bên vay thanh thêm một khoản lãi quá hạn. Như vậy, đối với hợp đồng vay có kỳ hạn và không lãi suất, bên vay có thể trả tài sản trước hạn nhưng phải thông báo cho bên cho vay biết trước một thời hạn hợp lý.
-Hai là, với bên cho vay. Bên cho vay chỉ được đòi lại tài sản trước thời hạn nếu bên vay đồng ý. Trong hợp đồng cho vay, bên vay là bên yếu yếu thế hơn, họ tìm đến bên cho vay để giải quyết khó khăn về tài chính. Mục đích vay có thể là tiêu dùng, kinh doanh, sản xuất,…Dù là nhằm mục đích gì thì kỳ hạn vay mà các bên đã thỏa thuận chính là thời hạn hợp lý nhất để bên vay sử dụng tài sản vay. Do đó, khi đã thỏa thuận về kỳ hạn vay, thì trừ trường hợp bên vay chủ động hoặc đồng ý trả nợ trước hạn, bên cho vay chỉ được đòi tài sản khi kỳ hạn trả nợ đến. Quy định này nhằm bảo vệ lợi ích của bên vay, tạo điều kiện cho họ chủ động trong việc sử dụng tài sản vay và trả nợ. Việc đòi nợ trước hạn mà không có sự đồng ý của bên vay, có thể làm ảnh hưởng đến lợi ích của họ, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ, thậm chí khiến họ không đạt được mục đích khi vay tài sản. 

2.2.Hợp đồng cho vay có kỳ hạn và có lãi suất

Đây là hợp đồng mà các bên có ấn định thời gian trả nợ và thỏa thuận về việc trả lãi. Lúc này, hợp đồng được thực hiện như sau:
-Một là, với bên vay. Bên vay là bên chủ động trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ, do đó, họ có thể trả nợ trước hạn, nhưng lãi thì vẫn được tính theo toàn bộ kỳ hạn. Bởi khi thỏa thuận về kỳ hạn vay có trả lãi, tiền lãi đã được xác định. Việc thực hiện nghĩa vụ trước hạn là ý chí của bên vay, bên cho vay không có ý ép buộc, họ hoàn toàn có thể lựa chọn tiếp tục sử dụng tài sản vay cho đến khi hết kỳ hạn như thỏa thuận. Nếu, tiền lãi được trừ đi tương ứng với kỳ hạn mà bên vay thực hiện trước thì sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của bên cho vay. Hợp đồng cho vay có lãi suất là hợp đồng có đền bù, theo đó việc nhận tiền lãi là lợi ích mà bên cho vay thu được khi tham gia hợp đồng. Theo nguyên tắc chung, thì việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của một bên không được ảnh hưởng đến lợi ích của bên còn lại. Tuy nhiên, trên thực tế, bên vay trả nợ trước thời hạn với mong muốn giảm bớt gánh nặng phải trả lãi, dù sao trong hợp đồng cho vay thì bên vay luôn là bên yếu thế, gặp khó khăn nhiều hơn. Chính vì vậy, mà pháp luật cho phép các bên được thỏa thuận về việc nếu bên vay trả nợ trước hạn thì không phải trả tiền lãi trong thời gian còn lại nữa. Hay nói cách khác bên vay chỉ phải trả lãi từ khi nhận tài sản vay đến khi trả lại tài sản vay mà thôi. Và hầu hết, các hợp đồng cho vay trên thực tế đề áp dụng thỏa thuận này.
-Hai là, với bên cho vay. Đối với hợp đồng cho vay có kỳ hạn và có lãi, pháp luật không cho phép bên cho vay được đòi lại tài sản trước hạn. Bởi nếu cho bên vay được đòi lại tài sản trước hạn thì sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bên cho vay. Chiếu theo quy định trên, dù bên vay trả nợ trước hạn thì vẫn phải trả toàn bộ lãi trong kỳ hạn vay. Do đó, nếu bên cho vay đòi lại tài sản trước hạn, bên vay không chỉ buộc phải trả nợ dù chưa đến hạn mà còn phải trả thêm lãi trong thời hạn còn lại dù không được sử dụng tài sản vay. Bên cạnh đó, việc đòi lại tài sản vay trước kỳ hạn bên sẽ không kịp chuẩn bị hoặc không có khả năng trả nợ trước hạn. Quy định này nhằm bảo vệ lợi ích của bên vay luôn là bên yếu thế hơn trong hợp đồng vay tài sản. 

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh