Trường hợp áp dụng tập quán quốc tế trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài?

1.Căn cứ pháp lý

Tập quán quốc tế là những quy tắc xử sự chung, hình thành trong thực tiễn quan hệ quốc tế từ lâu đời và được những chủ thể của luật quốc tế thừa nhận rộng rãi là những quy tắc pháp lý có tính bắt buộc. Điều 666 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về áp dụng tập quán quốc tế như sau:

"Điều 666. Áp dụng tập quán quốc tế
Các bên được lựa chọn tập quán quốc tế trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 664 của Bộ luật này. Nếu hậu quả của việc áp dụng tập quán quốc tế đó trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam thì pháp luật Việt Nam được áp dụng"

2.Nội dung

-Tập quán quốc tế hình thành từ rất sớm, ban đầu đó là những  quy tắc xử sự chung do một hay nhiều quốc gia đưa ra và áp dụng, sau quá trình sử dụng lâu dài những nguyên tắc đó ngày càng được áp dụng rộng rãi đã được nhiều quốc gia khác thừa nhận và áp dụng như những quy phạm pháp lý chung. Theo đó một nguyên tắc được xem là tập quán quốc tế khi đảm bảo các điều kiện sau: được sử dụng trong một thời gian dài, được thừa nhận rộng rãi và không trái với nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế. Pháp luật Việt Nam quy định các bên trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài có quyền lựa chọn áp dụng tập quán quốc tế để giải quyết vụ việc, nếu điều ước quốc tế hoặc luật Việt Nam ghi nhận cho họ được quyền lựa chọn luật áp dụng. Vì tập quán quốc tế được áp dụng trong thực tiến từ rất lâu và đã giải quyết rất nhiều vụ việc khác nhau, do đó nó đủ cụ thể để xác định quyền, nghĩa vụ các bên khi xảy ra tranh chấp. Nếu xét theo quy định tại khoản 2 Điều 664 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì các bên chỉ có quyền thỏa thuận lựa chọn luật của một quốc gia nhất định, có thể là Việt Nam hoặc một nước khác. Nhưng Điều này đã bổ sung thêm phạm vi lựa chọn của các bên, theo đó không chỉ là luật quốc gia mà các bên còn có thể lựa chọn áp dụng tập quán quốc tế. 
-Tập quán quốc tế trong tư pháp quốc tế được phân chia thành rất nhiều loại, vì vậy các bên nếu thỏa thuận lựa chọn áp dụng tập quán để tránh việc gây nhầm lẫn các bên cần ghi rõ áp dụng tập quán nào. Ví dụ: trong cùng một lĩnh vực thương mại quốc tế riêng Incoterms đã có nhiều bản khác nhau năm 1936, 1953 (được sửa đổi vào năm 1967 và 1976), 1980, 1990, 2000, 2010, vì vậy các bên phải thỏa thuận rõ chọn bản năm nào để tránh gây khó khăn, nhầm lẫn trong việc giải quyết; bên cạnh đó còn có UCP 600 của ICC; Bộ nguyên tắc Unidroit;….
-Tuy nhiên các bên cần lưu ý khi thỏa thuận áp dụng tập quán quốc tế phải đảm bảo quy định của tập quán không được trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, tập quán đó mới có hiệu lực áp dụng. Đương nhiên nếu quy định của tập quán mà các bên lựa chọn trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam thì sẽ không được áp dụng. Lúc này luật áp dụng được chỉ định là luật Việt Nam. Bởi vì tập quán quốc tế không phải là luật, nên nó không mang tính chất bắt buộc, đó là những tập quán được các bên thỏa thuận áp dụng nếu xét thấy có lợi cho mình, nói cách khác tập quán chỉ mang tính chất tham khảo do đó chỉ được áp dụng khi không có quy định trái với nguyên tắc cơ bản của luật quốc gia. Trường hợp này pháp luật Việt Nam được áp dụng với tư cách là pháp luật của nước có tòa án theo nguyên tắc Lex Fori[1].

 Xem thêm: Tổng hợp các bài viết hỏi đáp Luật Dân sự

Luật Hoàng Anh

[1]PGS. TS. Nguyễn Văn Cù - PGS. TS. Trần Thị Huệ,(2017),"Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự 2015 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam",Nxb công an nhân dân

Tổng đài tư vấn pháp luật

0908 308 123
Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

0908 308 123

luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Phạm vi áp dụng quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là gì?

Hỏi đáp luật Dân Sự 15/06/2021

Vấn đề về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được rất nhiều người quan tâm, mà yếu tố đầu tiên cần nhắc đến là phạm vi áp dụng

Phân chia di sản trong trường hợp có người thừa kế mới hoặc có người người thừa kế bị bác bỏ quyền thừa kế?

Hỏi đáp luật Dân Sự 15/06/2021

Trên thực tế sau khi di sản được phân chia thì phát sinh thêm các sự kiện làm ảnh hưởng đến việc phân chia di sản trước đó

Hạn chế phân chia di sản là gì?

Hỏi đáp luật Dân Sự 15/06/2021

Hạn chế phân chia di sản là việc phân chia di sản sau một quãng thời gian nhất định, phụ thuộc vào ý chí của người để lại di sản, theo thỏa thuận của những người thừa kế

Xác định pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài?

Hỏi đáp luật Dân Sự 16/06/2021

Tùy vào từng trường hợp mà điều ước quốc tế hay luật quốc gia sẽ được áp dụng để giải quyết quân hệ pháp luật dân sự có yếu tố nước ngoài