So sánh tội đánh tháo người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử, chấp hành án phạt tù với tội chống phá cơ sở giam giữ?

Nội dung

Tội đánh tháo người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử, chấp hành án phạt tù

Tội chống phá cơ sở giam giữ

Căn cứ pháp lý

Điều 387 Bộ luật Hình sự

Điều 119 Bộ luật Hình sự

Khách thể

Khách thể của tội phạm là hoạt động bình thường của các cơ quan tiến hành tố tụng, công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.

Khách thể của Tội chống phá cơ sở giam giữ là sự an toàn của chế độ giam giữ của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chế độ giam giữ bao gồm: Các chế độ quản lý, dẫn giải, giáo dục, cải tạo người phạm tội.

Mặt khách quan

Hành vi thuộc mặt khách quan của tội phạm là hành vi đánh tháo người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử hoặc chấp hành án phạt tù.

Hành vi đánh tháo có thể được thể hiện dưới một trong những hành vi sau đây:

Dùng vũ lực đánh tháo người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử là dùng sức mạnh vật chất tấn công người canh giữ hoặc người dẫn giải làm cho người canh giữ hoặc người dẫn giải mất khả năng kháng cự để giải thoát cho người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử. Hành vi dùng vũ lực này cũng giống như đối với hành vi dùng vũ lực trong các tội phạm khác như: đâm, chém, đấm, đá, bắn, đốt cháy, tạt axit, xịt hơi cay, hơi ngạt, dùng thuốc nổ phá trại giam hoặc dùng thủ đoạn nguy hiểm khác xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ của người canh gác hoặc người dẫn giải. Hành vi dùng vũ lực của người phạm tội có thể làm cho người canh giữ hoặc người dẫn giải bị tê liệt, nhưng cũng có thể không làm cho người canh giữ hoặc người dẫn giải bị tê liệt.

Đe doạ dùng vũ lực để đánh tháo người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử là bằng hành động, lời nói hoặc bằng các thủ đoạn khác đối với người canh giữ hoặc người dẫn giải làm cho những người này sợ không làm hoặc làm không đầy đủ trách nhiệm canh giữ hoặc dẫn giải người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử để người phạm tội giải thoát cho người  đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử. Về phía người canh giữ hoặc dẫn giải vì sợ bị dùng vũ lực mà “đầu hàng” để người phạm tội giải thoát được người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử thì tuỳ trường hợp họ cũng bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi tha trái pháp luật  người bị giam, giữ.

Dùng thủ đoạn khác để đánh tháo người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử là không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực nhưng vẫn đánh tháo được người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử như: gian dối, lén lút làm cho người canh giữ hoặc dẫn giải mất cảnh giác để người phạm tội giải thoát được người đang bị giam, giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử.

Tuy nhiên những trường hợp phạm tội này phải loại trừ trường hợp phạm tội chống phá cơ sở giam giữ theo quy định tại Điều 119 Bộ luật Hình sự.

Hậu quả của tội  phạm không phải dấu hiệu bắt buộc của tội phạm. Tội phạm hoàn thành kể từ thời điểm có hành vi khách quan xảy ra.

Hành vi được quy định trong mặt khách quan của cấu thành Tội chống phá cơ sở giam giữ gồm 04 loại hành vi sau đây:

- Phá cơ sở giam giữ là hành vi của người phạm tội đã bị bắt giam hoặc người đang ở ngoài trại giam (phá hàng rào, phá buồng giam...) để người bị giam thoát khỏi sự giam giữ, cải tạo của Nhà nước.

- Tổ chức trốn khỏi cơ sở giam giữ là hành vi của những đối tượng đang bị tạm giam, đang chấp hành án phạt tù giam trong trại giam liên kết với nhau hoặc móc nối với bên ngoài tổ chức vượt trại giam. Việc trốn khỏi cơ sở giam giữ cũng có thể được thực hiện khi chúng đi lao động, chuyển trại hoặc dùng bạo lực đối với người có trách nhiệm canh gác, dẫn giải để thoát khỏi sự quản lý của Nhà nước.

- Đánh tháo người bị giam, người bị áp giải là hành vi của người bên ngoài trại giam móc nối với người bị giam, bị áp giải hoặc tuy chưa có sự móc nối nhưng đã dùng bạo lực hoặc thủ đoạn khác đối với người quản lý, dẫn giải để đánh tháo cho đồng bọn.

- Trốn trại giam là hành vi của người phạm tội đang bị tạm giam, thi hành án phạt tù lợi dụng sơ hở trong việc quản lý, dẫn giải để trốn khỏi nơi giam giữ.

Tội phạm được coi là hoàn thành kể từ thời điểm người phạm tội thực hiện một trong các hành vi. Nghĩa là người phạm tội khi đã thực hiện một trong những hành vi giống hành vi được miêu tả trong mặt khách quan của tội phạm phân tích trên đây được coi là tội phạm hoàn thành.

Chủ thể

Chủ thể của tội phạm này là chủ thể đặc biệt, chỉ những người đang bị giam, đang bị giữ, đang bị dẫn giải hoặc đang bị xét xử mới có thể trở thành chủ thể của tội phạm này.

Người đang bị giữ là người đã có quyết Ngoài ra, chủ thể của tội phạm phải thỏa mãn điều điện là người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 16 tuổi trở lên.

Chủ thể của Tội chống phá cơ sở giam giữ này có thể là người bị giam, người bị áp giải hay bất kỳ người nào đủ từ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự.

Tùy từng hành vi phạm tội quy định tại mặt khách quan mà chủ thể của Tội chống phá cơ sở giam giữ có sự khác biệt như sau:

- Chủ thể của hành vi phá cơ sở giam giữ có thể là người bị tạm giam tạm giữ, phạm nhân hoặc người đang ở ngoài trại giam.

- Chủ thể của hành vi tổ chức trốn khỏi cơ sở giam giữ và hành vi trốn trại giam chỉ có thể là những đối tượng đang bị tạm giam, đang chấp hành án phạt tù giam trong trại giam.

- Chủ thể của hành vi đánh tháo người bị giam, người bị áp giải chỉ có thể là người bên ngoài trại giam.

Mặt chủ quan

Người phạm tội đánh tháo người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử, chấp hành án phạt tù thực hiện hành vi đánh tháo với lỗi cố ý, có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp. Tức là người phạm tội nhận thức rõ hậu quả người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử, chấp hành án phạt tù được đánh tháo khỏi cơ sở giam giữ, xét xử, mong muốn cho hậu quả đó xảy ra hoặc dù không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc hậu quả xảy ra.

Tội phạm chỉ có thể được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp. Mục đích chống chính quyền nhân dân là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm. Tức là người phạm tội thực hiện hành vi chống phá cơ sở giam giữ phải nhằm mục đích chống chính quyền nhân dân, khi thực hiện tội phạm này, người phạm tội hoàn toàn biết, nhận thức được hậu quả nguy hiểm gây ra cho xã hội nhưng vẫn mong muốn để nó xảy ra. Nếu không có mục đích chống chính quyền nhân dân thì hành vi không cấu thành tội này mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 386 Bộ luật hình sự -  Tội trốn khỏi nơi giam, giữ hoặc trốn khi đang bị áp giải, đang bị xét xử hoặc Điều 387 Bộ luật hình sự - Tội đánh tháo người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử, chấp hành án phạt tù.

Hình phạt

Điều 387 Bộ luật hình sự quy định 03 Khung hình phạt đối với người phạm tội như sau:

- Người nào đánh tháo người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, người đang bị áp giải, xét xử hoặc chấp hành án phạt tù, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 119 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

- Phạm tội thuộc một trong những trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Dùng vũ lực đối với người canh gác hoặc người áp giải;

d) Đánh tháo người bị kết án về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc người bị kết án tử hình.

- Khung hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Điều 119 Bộ luật hình sự quy định 03 khung hình phạt gồm 02 khung hình phạt chính và một khung hình phạt bổ sung áp dụng trong trường hợp chuẩn bị phạm tội.

- Khung hình phạt cơ bản phạt tù từ 05 năm đến 15 năm áp dụng đối với người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà kích động, lôi kéo, tụ tập nhiều người phá rối an ninh, chống người thi hành công vụ, cản trở hoạt động của cơ quan, tổ chức.

- Khung hình phạt giảm nhẹ phạt tù từ 02 năm đến 07 năm  áp dụng với các đồng phạm khác ví dụ như người giúp sức trong vụ án đồng phạm phá rối an ninh.

- Khung hình phạt áp dụng đối với trường hợp chuẩn bị phạm tội phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.