So sánh tội vi phạm quy định về trực ban, trực chiến, trực chỉ huy với tội vi phạm quy định về bảo vệ?

Nội dung

Tội vi phạm quy định về trực ban, trực chiến, trực chỉ huy

Tội vi phạm quy định về bảo vệ

Căn cứ pháp lý

Điều 409 Bộ luật Hình sự

Điều 410 Bộ luật Hình sự

Khách thể

Khách thể của tội phạm là chế độ nghĩa vụ quân sự, chế độ phục vụ của sỹ quan trong Quân đội; sức mạnh chiến đấu của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Tội vi phạm các quy định về bảo vệ trực tiếp xâm phạm chế độ tuần tra, canh gác, áp tải và hộ tống trong quân đội.

Như vậy, khách thể của tội phạm là chế độ tuần tra, canh gác, áp tải và hộ tống trong quân đội.

Mặt khách quan

Hành vi thuộc mặt khách quan của tội vi phạm các quy định về trực chiến, trực chỉ huy, trực ban thể hiện ở hành vi chấp hành không nghiêm chỉnh chế độ trực chiến, trực chỉ huy, trực ban gây hậu quả nghiêm trọng.

Chấp hành không nghiêm chỉnh chế độ trực chiến, trực chỉ huy, trực ban là chấp hành một cách lơ là, chậm trễ hoặc tuỳ tiện các quy định về chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của người làm nhiệm vụ trực chiến, trực chỉ huy và trực ban theo quy định của Điều lệnh quân đội.

Theo Từ điển tiếng Việt, trực ban là trực theo phiên làm việc để đảm bảo công tác được liên tục; trực chiến là luôn ở tư thế sẵn sàng chiến đấu và trực chỉ huy là trong tư thế sẵn sàng điều khiển sự hoạt động của một lực lượng, một tập thể trong quân ngũ.

Do nhiệm vụ của người sỹ quan trong quân đội nhân dân Việt Nam là sẵn sàng chiến đấu, hy sinh bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, của Đảng và của nhân dân, công việc này xảy ra bất kể ngày đêm nên để duy trì thể lực cũng như đảm bảo hiệu quả công việc mà các chiến sỹ sẽ thay nhau luân phiên trực theo ca. Như vậy, trường hợp người sỹ quan không chấp hành nghiêm chỉnh quy định về trực ban, trực chiến hay trực chỉ huy có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đe dọa đến an ninh quốc gia.

Hậu quả nghiêm trọng xảy ra là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành của tội phạm. Hậu quả này có thể là thiệt hại về vật chất (về tính mạng, sức khoẻ, về tài sản) hoặc thiệt hại phi vật chất.

Trường hợp hậu quả nghiêm trọng không xảy ra, người thực hiện hành vi không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này nhưng sẽ bị xử lý kĩ luật theo quy định tại Điều 24 Thông tư 16/2020/TT-BQP quy định về việc áp dụng các hình thức kỉ luật, trình tự, thủ tục, thời hiệu, thời hạn và thẩm quyền xử lý kỉ luật trong Bộ Quốc phòng:

“Điều 24. Vi phạm các quy định về trực chiến, trực chỉ huy, trực ban, trực nghiệp vụ

1. Tự ý bỏ vị trí hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao thì bị kỷ luật khiển trách hoặc cảnh cáo.

2. Nếu đã bị xử lý kỷ luật mà còn tái phạm thì bị kỷ luật từ hạ bậc lương, giáng cấp bậc quân hàm, đến giáng chức, cách chức.”

Hành vi thuộc mặt khách quan của tội vi phạm các quy định về bảo vệ không chấp hành quy định về tuần tra, canh gác, áp tải, hộ tống.

Không chấp hành các quy định hay nói cách khác là chấp hành không nghiêm chỉnh những quy định được đặt ra, là chấp hành một cách lơ là, chậm trễ hoặc tuỳ tiện các quy định đó. Đây là những quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của những người làm nhiệm vụ tuần tra, canh gác, áp tải và hộ tống được quy định trong Điều lệnh Quân đội hoặc được người chỉ huy trực tiếp giao nhiệm vụ.

Tuy nhiên, người thực hiện hành vi trên chỉ bị coi là tội phạm khi hậu quả của hành vi thuộc một trong những trường hợp sau đây:

a) Làm người được bảo vệ, hộ tống bị tổn thương cơ thể;

b) Làm hư hỏng phương tiện kỹ thuật, thiết bị quân sự;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

d) Gây hậu quả nghiêm trọng khác.

Trường hợp người thực hiện hành vi vi phạm quy định về bảo vệ nhưng chưa gây ra những hậu quả kể trên thì người thực hiện hành vi vi phạm quy định về bảo vệ không bị coi là phạm tội. mặc dù vậy, người thực hiện hành vi nêu trên vẫn bị xử lý kĩ luật theo quy định tại Điều 24 Thông tư 16/2020/TT-BQP quy định về việc áp dụng các hình thức kỉ luật, trình tự, thủ tục, thời hiệu, thời hạn và thẩm quyền xử lý kỉ luật trong Bộ Quốc phòng:

“Điều 25. Vi phạm các quy định về bảo vệ

1. Chấp hành không nghiêm các quy định về tuần tra, canh gác, áp tải, hộ tống thì bị kỷ luật khiển trách hoặc cảnh cáo.

2. Nếu vi phạm trong trường hợp bảo vệ mục tiêu quan trọng thì bị kỷ luật từ hạ bậc lương, giáng cấp bậc quân hàm đến giáng chức, cách chức.”

Chủ thể

Chủ thể của tội chống mệnh lệnh là chủ thể đặc biệt. Chỉ những người được quy định tại Điều 392 Bộ luật Hính sự mới có thể bị bắt buộc phục tùng mệnh lệnh.

Ngoài ra, người phạm tội phải đáp ứng đủ điều kiện về tuổi chịu trách nhiệm hình sự và có đầy đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Mặt chủ quan

Tội phạm được thực hiện do lỗi vô ý, có thể là vô ý do quá tự tin hoặc vô ý do cẩu thả.

- Vô ý do quá tự tin : Người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được.

- Vô ý do cẩu thả: Người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

Hình phạt

Điều 409 Bộ luật Hình sự quy định 02 khung hình phạt đối với người phạm tội như sau:

- Người nào không chấp hành nghiêm chỉnh chế độ trực ban, trực chiến, trực chỉ huy gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Trong chiến đấu;

b) Trong khu vực có chiến sự;

c) Trong khi thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn;

d) Trong tình trạng khẩn cấp;

đ) Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Điều 410 Bộ luật Hình sự quy định 02 khung hình phạt đối với người phạm tội như sau:

- Người nào không chấp hành quy định về tuần tra, canh gác, áp tải, hộ tống thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm:

a) Làm người được bảo vệ, hộ tống bị tổn thương cơ thể;

b) Làm hư hỏng phương tiện kỹ thuật, thiết bị quân sự;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

d) Gây hậu quả nghiêm trọng khác.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Làm người được bảo vệ, hộ tống chết;

b) Làm mất phương tiện kỹ thuật, thiết bị quân sự;

c) Trong chiến đấu;

d) Trong khu vực có chiến sự;

đ) Lôi kéo người khác phạm tội;

e) Gây thiệt hại về tài sản 500.000.000 đồng trở lên;

g) Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng khác.