Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm là gì?

1. Căn cứ pháp lý

Điều 244 Chương XIX Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự) quy định tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm như sau:

Điều 244. Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm

1. Người nào vi phạm quy định về bảo vệ động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;

b) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật quy định tại điểm a khoản này;

c) Ngà voi có khối lượng từ 02 kilôgam đến dưới 20 kilôgam; sừng tê giác có khối lượng từ 50 gam đến dưới 01 kilôgam;

d) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp mà không thuộc loài quy định tại điểm a khoản này với số lượng từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể đến 15 cá thể động vật lớp khác;

đ) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể đến 15 cá thể động vật lớp khác quy định tại điểm d khoản này;

e) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoặc tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật có số lượng dưới mức quy định tại các điểm c, d và đ khoản này nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể đến 15 cá thể động vật lớp khác quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

b) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 08 cá thể đến 11 cá thể lớp thú, từ 11 cá thể đến 15 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 16 cá thể đến 20 cá thể động vật lớp khác quy định tại điểm d khoản 1 Điều này;

c) Từ 01 cá thể đến 02 cá thể voi, tê giác hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 01 cá thể đến 02 cá thể voi, tê giác; từ 03 cá thể đến 05 cá thể gấu, hổ hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể đến 05 cá thể gấu, hổ;

d) Ngà voi có khối lượng từ 20 kilôgam đến dưới 90 kilôgam; sừng tê giác có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 09 kilôgam;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

g) Sử dụng công cụ hoặc phương tiện săn bắt bị cấm;

h) Săn bắt trong khu vực bị cấm hoặc vào thời gian bị cấm;

i) Buôn bán, vận chuyển qua biên giới;

k) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:

a) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 08 cá thể lớp thú trở lên, 11 cá thể lớp chim, bò sát trở lên hoặc 16 cá thể động vật lớp khác trở lên quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

b) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 12 cá thể lớp thú trở lên, 16 cá thể lớp chim, bò sát trở lên hoặc 21 cá thể động vật lớp khác trở lên quy định tại điểm d khoản 1 Điều này;

c) Từ 03 cá thể voi, tê giác trở lên hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 03 cá thể voi, tê giác trở lên; 06 cá thể gấu, hổ trở lên hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 06 cá thể gấu, hổ trở lên;

d) Ngà voi có khối lượng 90 kilôgam trở lên; sừng tê giác có khối lượng 09 kilôgam trở lên.

4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, g, h, i và k khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 15.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;

d) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

đ) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

2. Dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm

2.1. Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm này là trật tự quản lý kinh tế mà cụ thể là các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Đối tượng tác động của tội phạm này là động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Theo quy định của nghị quyết 05/2018/NQ-HĐTP ngày 05 tháng 11 năm 2018 của Hội đồng Thẩm phán tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 244 về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Bộ luật Hình sự,

Động vật nguy cấp, quý, hiếm quy định tại Điều 244 của Bộ luật Hình sự là các loài động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB theo quy định của Chính phủ hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp.

2.2. Mặt khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội phạm gồm một trong những hành vi sau: Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật nguy cấp, quý, hiếm và bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật;

Săn bắn là một từ ghép, được ghép bởi từ “săn” nghĩa là đuổi, bắt nhằm thu giữ được động vật, “bắn” nghĩa là dùng lực đẩy để phóng viên đạn, mũi tên đến một đích nào đó. Săn băn có nghĩa là đuổi, bắt, bắt động vật nhằm thu giữ động vật sống hoặc các của chúng.

Giết động vật nguy cấp, quý, hiếm là hành vi tước đoạt tính mạng trái phép của động vật nguy cấp, quý, hiếm. Hành vi giết thường được thực hiện bằng các phương thức như bắn, chém, đâm, treo cổ, bóp cổ, đầu độc, đấm đá.

Nuôi, nhốt là hành vi giữ động vật nguy cấp, quý, hiếm ở nơi không đủ điều kiện để chúng có thể sống và phát triển bình thường.

Tàng trữ là cất giữ bất hợp pháp động vật nguy cấp, quý, hiếm ở bất kì nơi nào như nhà ở, phương tiện đi lại, túi xách,...

Vận chuyển là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp động vật nguy cấp, quý, hiếm từ nơi này đến nơi khác, từ vị trí này sang vị trí khác, từ người này sang người khác, từ quốc gia này sang quốc gia khác... bằng bất kỳ phương thức nào.

Buôn bán là gồm hai hành vi. Bán trái phép động vật nguy cấp, quý, hiếm cho người khác là dùng động vật nguy cấp, quý, hiếm mà mình có dưới bất kỳ hình thức nào như: mua được, xin được, nhặt được, người khác gửi hoặc chiếm đoạt được để bán cho người khác lấy tiền hoặc lấy tài sản. Mua động vật nguy cấp, quý, hiếm là dùng tiền hoặc tài sản để đổi lấy động vật hoang dã.

Ngoài động vật nguy cấp, quý, hiếm, Điều 234 Bộ luật hình sự còn quy định Bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống là những bộ phận thực hiện các chức năng chuyên biệt của cơ thể động vật, ngay khi tách rời những bộ phận này khỏi cơ thể sống của động vật thì động vật đó chết (ví dụ: đầu, tim, bộ da, bộ xương, buồng gan...)  cũng là đối tượng của tội phạm này.

Sản phẩm của động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm là các loại sản phẩm có nguồn gốc từ động vật (ví dụ: thịt, trứng, sữa, tinh dịch, phôi động vật, huyết, nội tạng, da, lông, xương, sừng, ngà, chân, móng...); động vật thủy sản đã qua sơ chế, chế biến ở dạng nguyên con; vật phẩm có thành phần từ các bộ phận của động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm đã qua chế biến (ví dụ: cao nấu từ xương động vật hoang dã; túi xách, ví, dây thắt lưng làm từ da động vật hoang dã).

Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được quy định tại Điều 4 Nghị định 06/2014/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vaajtj rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp:

“Điều 4. Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm

1. Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được ban hành kèm theo Nghị định này, gồm:

a) Nhóm I: Các loài thực vật rừng, động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại và các loài thuộc Phụ lục I CITES phân bố tự nhiên tại Việt Nam.

Nhóm IA: các loài thực vật rừng.

Nhóm IB: các loài động vật rừng.

b) Nhóm II: Các loài thực vật rừng, động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ, hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại và các loài thuộc Phụ lục II CITES có phân bố tự nhiên tại Việt Nam.

Nhóm IIA: Các loài thực vật rừng.

Nhóm IIB: Các loài động vật rừng.

2. Sửa đổi, bổ sung Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.

Định kỳ 05 năm một lần, hoặc trong trường hợp có thay đổi về các loài quy định tại khoản 1 Điều này hoặc Danh mục các loài thuộc Phụ lục I và II CITES thay đổi liên quan tới các loài thực vật rừng, động vật rừng phân bố tự nhiên ở Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.”

Hậu quả là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm. Người phạm tội chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp một trong những hậu quả sau xảy ra:

a) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;

b) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật quy định tại điểm a khoản này;

c) Ngà voi có khối lượng từ 02 kilôgam; sừng tê giác có khối lượng từ 50 gam trở lên;

d) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp mà không thuộc loài quy định tại điểm a khoản này với số lượng từ 03 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể động vật lớp khác trở lên;

đ) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá động vật lớp khác quy định tại điểm d khoản này trở lên;

e) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoặc tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật có số lượng dưới mức quy định tại các điểm c, d và đ khoản này nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Trường hợp người thực hiện hành vi phạm tội chưa gây ra hậu quả tối thiểu theo quy định tại Khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng phải chịu xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 35/2019/NĐ-CP ngày 25 tháng 04 năm 2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp.

2.3. Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm có thể là cá nhân hoặc pháp nhân thương mại có đủ điều kiện theo quy định như sau:

* Trường hợp chủ thể của tội phạm là cá nhân:

Chủ thể của tội phạm phải là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự.

Bộ luật Hình sự không quy định thế nào là năng lực trách nhiệm hình sự nhưng có quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội trong tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự tại Điều 21 Bộ luật Hình sự. Theo đó, người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Như vậy, người có năng lực trách nhiệm hình sự phải là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi có năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của mình.

Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự. Người từ đủ 16 tuổi sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với mọi loại tội. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một số điều nhưng không có điều nào thuộc Chương XIX Bộ luật hình sự. Như vậy chủ thể của tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm phải là người từ đủ 16 tuổi trở lên.

Chủ thể của tội phạm có thể là cá nhân thực hiện tội phạm một mình nhưng cũng có thể là nhiều người cùng thực hiện tội phạm. Trường hợp nhiều người thực hiện cùng một tội phạm được quy định theo Điều 17 Bộ luật Hình sự:

“Điều 17. Đồng phạm

1. Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.

2. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm.

3. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.

Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.

Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.

Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.

Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.

4. Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.”

* Trường hợp chủ thể của tội phạm là pháp nhân thương mại

Theo quy định tại Điều 75 Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2013, pháp nhân thương mại được hiểu như sau:

“Điều 75. Pháp nhân thương mại

1. Pháp nhân thương mại là pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên.

2. Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác.

3. Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật có liên quan.”

Quy định chủ thể của tội phạm là pháp nhân thương mại là một quy định hoàn toàn mới, lần đầu được ghi nhận tại Bộ luật Hình sự năm 2015, trong đó, điều kiện chịu trách nhiệm của pháp nhân thương mại được quy định tại Điều 75 Bộ luật Hình sự như sau:

“Điều 75. Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

1. Pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;

b) Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;

c) Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;

d) Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của Bộ luật này.

2. Việc pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân.”

2.4. Mặt chủ quan của tội phạm

Chủ thể phạm tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm thực hiện hành vi của mình là do cố ý, có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp tức là nhận thức rõ hành vi của mình là vi phạm quy định của Nhà nước về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm gây hậu quả nghiêm trọng, mong muốn cho hậu quả xảy ra hoặc tuy không mong muốn nhưng bỏ mặc cho hậu quả xảy ra.

Động cơ của chủ thể phạm tội không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm, nhưng chủ yếu vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác.

3. Hình phạt đối với người phạm tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm

Điều 244 Bộ luật Hình sự quy định 04 Khung hình phạt đối cá nhân và 05 Khung hình  phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội như sau:

3.1. Hình phạt đối với cá nhân phạm tội

- Người nào vi phạm quy định về bảo vệ động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;

b) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật quy định tại điểm a khoản này;

c) Ngà voi có khối lượng từ 02 kilôgam đến dưới 20 kilôgam; sừng tê giác có khối lượng từ 50 gam đến dưới 01 kilôgam;

d) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp mà không thuộc loài quy định tại điểm a khoản này với số lượng từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể đến 15 cá thể động vật lớp khác;

đ) Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể đến 15 cá thể động vật lớp khác quy định tại điểm d khoản này;

e) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoặc tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống hoặc sản phẩm của động vật có số lượng dưới mức quy định tại các điểm c, d và đ khoản này nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 cá thể đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 cá thể đến 15 cá thể động vật lớp khác quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

b) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 08 cá thể đến 11 cá thể lớp thú, từ 11 cá thể đến 15 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 16 cá thể đến 20 cá thể động vật lớp khác quy định tại điểm d khoản 1 Điều này;

c) Từ 01 cá thể đến 02 cá thể voi, tê giác hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 01 cá thể đến 02 cá thể voi, tê giác; từ 03 cá thể đến 05 cá thể gấu, hổ hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của từ 03 cá thể đến 05 cá thể gấu, hổ;

d) Ngà voi có khối lượng từ 20 kilôgam đến dưới 90 kilôgam; sừng tê giác có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 09 kilôgam;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

g) Sử dụng công cụ hoặc phương tiện săn bắt bị cấm;

h) Săn bắt trong khu vực bị cấm hoặc vào thời gian bị cấm;

i) Buôn bán, vận chuyển qua biên giới;

k) Tái phạm nguy hiểm.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:

a) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 08 cá thể lớp thú trở lên, 11 cá thể lớp chim, bò sát trở lên hoặc 16 cá thể động vật lớp khác trở lên quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

b) Số lượng động vật hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 12 cá thể lớp thú trở lên, 16 cá thể lớp chim, bò sát trở lên hoặc 21 cá thể động vật lớp khác trở lên quy định tại điểm d khoản 1 Điều này;

c) Từ 03 cá thể voi, tê giác trở lên hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 03 cá thể voi, tê giác trở lên; 06 cá thể gấu, hổ trở lên hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống của 06 cá thể gấu, hổ trở lên;

d) Ngà voi có khối lượng 90 kilôgam trở lên; sừng tê giác có khối lượng 09 kilôgam trở lên.

- Khung hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

3.2. Hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội

- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, g, h, i và k khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;

- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 15.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;

- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

- Khung hình phạt bổ sung: Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

4. Vụ án thực tế xét xử về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm

Bản án số 46/2021/HSST ngày 27/8/2021 “V/v xét xử Nguyễn Đình T phạm tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” của Tòa án nhân dân Thị xã Bình Long, tỉnh Bình Phước.[1]

Nguyễn Đình T quen biết người tên I ở tại trang trại của ông Ngô Văn L thuộc tổ 4, ấp Z, xã S, huyện P, tỉnh Bình Phước và đã có lần T đến đây gặp I mua thịt lợn (heo) rừng về ăn. Do có nhu cầu mua rắn về ngâm rượu nên T sử dụng số điện thoại di động Iphone 6s Plus gắn sim số 0941.826xxx điện đến số 0947.207xxx cho I trao đổi mua rắn.

Đến sáng ngày 06/01/2021, T điều khiển xe  mô  tô  Honda  Wave, biển số 93P2-586.xx từ nơi ở tại tổ 3, khu phố 2, phường K, thành phố H, tỉnh Bình Phước đến tìm I tại trang trại của ông Ngô Văn L thì gặp một người thanh niên tên Q (không rõ nhân thân, lai lịch) ra mở cửa cổng cho T. T điện thoại liên lạc với I nhưng không được nên T hỏi và trao đổi  với Q việc mua rắn như đã trao đổi với I trước đó. Q nói T chờ ở trang trại rồi điều khiển xe mô tô Yamaha Sirius, màu đen, không rõ biển số chạy đi.

Khoảng 10 phút sau Q chở một giỏ xách nhựa quay lại, lấy ra bảy túi lưới riêng biệt bên trong có chứa các con rắn còn sống rồi phân loại để lên cân ước lượng rồi tính 39,5kg,  giá 500.000 đồng/1kg thành tiền 19.750.000đ (mười chín triệu bảy trăm năm mươi nghìn đồng) và 4,7 kg giá 300.000đ/01kg thành tiền 1.410.000 đồng (Một  triệu  bốn trăm nghìn đồng). 

Ngoài  ra Q còn  bán  cho T hai con nhím chết đã làm thịt không có đầu và nội tạng cân ước lượng rồi tính 14,5kg giá 230.000 đồng/1kg thành tiền 3.335.000đ (Ba  triệu ba trăm ba mươi lăm nghìn đồng). Tính toán tổng số tiền T phải trả là 24.495.000 đồng và tính chẵn 24.500.000đồng. T trả trước cho Q 23.000.000đồng và thiếu lại 1.500.000đồng.

Trong quá trình mua bán Q có viết lại số kg, số tiền ra tờ giấy nhỏ màu trắng, T dùng điện thoại chụp lại. Sau đó Q cho hai con nhím vào hai thùng xốp rồi dùng băng keo quấn lại. Q và T cùng nhau cho ba túi lưới chứa rắn vào thùng giấy, dùng băng kéo quấn lại rồi cùng nhau cho ba túi lưới chứa rắn vào ba lô của T mang theo. Q cho một túi lưới chứa rắn còn lại vào bao màu hồng dùng dây cột lại. T cùng Q để thùng giấy lên phía sau yên xe mô tô của T rồi xếp hai thùng xốp lên trên thùng giấy, dùng dây thun cột lại. T ngồi lên yên xe mô tô, Q lấy ba lô để lên ba ga phía trước và treo bao lên móc bên phải của xe để T chở về thành phố Đồng Xoài. Đến khoảng 13 giờ 15 phút, ngày 06/01/2021  tại  khu  vực Trạm thu phí BOT thuộc tổ 8, ấp 4, xã W, thị xã B, tỉnh Bình Phước, tổ công tác Công an thị xã B thấy nghi ngờ nên kiểm tra Nguyễn Đình T đang điều khiển xe mô tô Honda Wave, biển số 93P2-586.86, phát hiện:

- Trong một thùng giấy cạc tông phía sau yên xe có ba túi lưới màu xanh;

- Trong ba lô ở ba ga giữa có hai túi lưới màu trắng và một túi lưới màu xanh;

- Trong bao treo bên hông phải cổ xe có một túi lưới màu xanh;

Các túi lưới này chứa tổng cộng 22 (Hai mươi hai) cá thể rắn còn sống tổng trọng lượng 47,3 kg.

- Một thùng xốp màu trắng và một thùng xốp màu vàng, trong mỗi thùng có một cá thể nhím đã chết, không có đầu và nội tạng tổng trọng lượng 15,8 kg.

Tại biên bản kiểm tra dữ liệu trong máy điện thoại di động của Nguyễn Đình T ngày 02/4/2021 thể hiện có lưu hai ảnh chụp một mảnh giấy có cùng nội dung là chữ và số viết bằng mực màu xanh viết lại số kg, số tiền mua rắn và nhím.

Tại Kết luận giám định số: 35/STTNSV ngày 13/01/2021 của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam kết luận như sau: “22 (Hai mươi hai) cá thể động vật là loài Rắn hổ chúa có tên khoa học là Ophiophagus hannah.

Loài Rắn hổ chúa (Ophiophagus hannah) thuộc Nhóm IB  (Danh  mục  thực  vật, động vật  rừng  nguy  cấp,  quý,  hiếm),  ban  hành  kèm  theo Nghị định số: 06/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019 của Chính phủ.

Loài Rắn hổ chúa (Ophiophagus hannah) thuộc phụ lục I (Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu  tiên  bảo  vệ),  ban  hành  kèm  theo  Nghị định  số:  64/2019/NĐ-CP  ngày 16/7/2019 của Chính phủ.

- Hai cá thể động vật đã chết (thiếu đầu và nội tạng) là loài Nhím bờm có tên khoa  học  Hystrix  brachyuran. 

Loài  Nhím  bờm (Hystrix brachyuran) là động  vật hoang dã thông thường,  không  có  tên  trong  các  Danh  mục  của  Nghị định  số: 06/2019/NĐ-CP  ngày  22/01/2019  và  Nghị định  số:  64/2019/NĐ-CP  ngày 16/7/2019 của Chính phủ”.

Ngày 14/4/2021, Cơ quan điều tra trích xuất, dẫn giải Nguyễn Đình T đi xác định địa điểm T giao dịch mua bán rắn, nhím. Qua xác minh, đây là trang trại của ông Ngô Văn L địa chỉ tổ 4, ấp Z, xã S, huyện P, tỉnh Bình Phước.

Khoảng thời gian từ tháng 12/2020 đến tháng 01/2021 ông L không có mặt tại trang trại, chỉ có một người Việt Nam tên I và một người gốc Campuchia tên Q làm thuê cho ông L. Lúc  bị phát hiện Nguyễn Đình T khai  chở thuê các  thùng  xốp,  thùng giấy, bao và ba lô cho người tên I từ huyện Lộc Ninh đi huyện Chơn Thành, không biết hàng hóa bên trong chỉ nghe I dặn dò có một con rắn.

Từ ngày 01/4/2021 và trong quá trình điều tra, truy tố Nguyễn Đình T đã khai nhận rõ hành vi mua, vận chuyển 22 cá thể rắn hổ chúa để ngâm rượu và hai cá thể nhím đã chết, không có đầu, nội tạng để ăn thịt.

Hành vi của bị cáo Nguyễn Đình T đã phạm tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã, quý, hiếm theo quy định tại Điểm a Khoản 3 Điều 244 Bộ luật Hình sự.

Vì lẽ đó, Tòa án nhân dân Thị xã Bình Long, tỉnh Bình Phước quyết định:

Tuyên bố bị cáo Nguyễn Đình T phạm  tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”.

Xử phạt Nguyễn Đình T 6 (Sáu) năm tù, thời hạn tính từ ngày tạm giữ, tạm giam (ngày 12/3/2021).

Xem thêm: Tổng hợp các bài viết về Bộ luật Hình sự

Luật Hoàng Anh

 


[1] https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta796293t1cvn/chi-tiet-ban-an, truy cập ngày 07/10/2021.

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất quy định tại Điều 230 BLHS

Tội cố ý làm trái quy định về phân phối tiền, hàng cứu trợ là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Tội cố ý làm trái quy định về phân phối tiền, hàng cứu trợ quy định tại Điều 231 BLHS

So sánh tội vi phạm quy định về quản lý khu bảo tồn thiên nhiên với tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Trong bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ so sánh tội vi phạm quy định về quản lý khu bảo tồn thiên nhiên với tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại.

So sánh tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm với tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Trong bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ so sánh tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm với tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã.

Tội vi phạm quy định về quản lý rừng là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Tội vi phạm quy định về quản lý rừng quy định tại Điều 233 BLHS

So sánh tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản với tội vi phạm quy định về quản lý rừng?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Trong bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ so sánh tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản với tội vi phạm quy định về quản lý rừng.

So sánh tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản với tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Trong bài viết này, Luật Hoàng Anh sẽ so sánh tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản với tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã.

Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã là gì?

Hỏi đáp luật Hình Sự 07/10/2021

Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã quy định tại Điều 234 BLHS