Phán quyết của Trọng tài nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam khi nào?

Cơ sở pháp lý

Căn cứ Điều 424 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 (BLTTDS) tuân thủ pháp luật về phán quyết của Trọng tài nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam được quy định như sau:

“Điều 424. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam

1. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài sau đây được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam:

a) Phán quyết của Trọng tài nước ngoài mà nước đó và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cùng là thành viên của điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài;

b) Phán quyết của Trọng tài nước ngoài không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này trên cơ sở nguyên tắc có đi có lại.

2. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài quy định tại khoản 1 Điều này được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam là phán quyết cuối cùng của Hội đồng trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp, chấm dứt tố tụng trọng tài và có hiệu lực thi hành.

3. Trọng tài nước ngoài, phán quyết của Trọng tài nước ngoài quy định tại khoản 1 Điều này được xác định theo quy định của Luật trọng tài thương mại của Việt Nam.”

Quy định về phán quyết của Trọng tài nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam

Thể thức trọng tài là một phương thức giải quyết tranh chấp mà trong đó các bên thống nhất đưa tranh chấp ra một bên thứ ba là bên sẽ đưa ra quyết định chung thẩm và có tính ràng buộc thay vì đưa ra tòa án. Phán quyết trọng tài có 03 (ba) đặc điểm: (a) có sự đồng thuận dựa trên sự thỏa thuận của các bên; (b) là biện pháp giải quyết tranh chấp có tính chung thẩm (có hiệu lực pháp luật ngay) và ràng buộc các bên; (c) là phương thức thay thế tố tụng tại tòa án.

Khác với quyết định của trọng tài là quyết định được ban hành trong quá trình giải quyết tranh chấp, phán quyết của trọng tài là quyết định giải quyết toàn bộ tranh chấp và chấm dứt tố tụng trọng tài. Những phán quyết này sẽ được xem xét để công nhận và cho thi hành tại một quốc gia khác không phải là quốc gia nơi phán quyết được tuyên.

Theo pháp luật Việt Nam, trọng tài nước ngoài là trọng tài được thành lập trên cơ sở quy định của pháp luật nước ngoài do các bên thỏa thuận lựa chọn để tiến hành giải quyết tranh chấp có thể phát sinh ở ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc trong lãnh thổ Việt Nam.

Phán quyết của trọng tài nước ngoài là phán quyết do trọng tài nước ngoài tuyên để giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận lựa chọn, nghĩa là không phụ thuộc vào địa điểm giải quyết tranh chấp. Luật trọng tài thương mại năm 2010 không quy định rõ địa điểm tố tụng trọng tài có ảnh hưởng như thế nào đến tính chất “nước ngoài” của trọng tài và căn cứ nào để xác định trọng tài được thành lập theo pháp luật nước ngoài. Đối với trọng tài quy chế, việc xác định trọng tài đối với vụ việc cụ thể có thể được xác định dễ dàng hơn. Tuy nhiên, đối với trọng tài vụ việc mà tố tụng trọng tài hoàn toàn phụ thuộc vào sự thỏa thuận của các bên thì việc xác định trọng tài được thành lập theo nước nào có thể gặp không ít khó khăn, nhất là khi yếu tố địa điểm tố tụng trọng tài không được nhắc đến. Với quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, việc xác định một phán quyết trọng tài có phải là phán quyết trọng tài nước ngoài hay không sẽ là rất khó khăn.

Hiện nay, thủ tục công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài được quy định trong phần thứ bảy Bộ luật TTDS năm 2015. Để phân biệt giữa phán quyết trọng tài (quyết định giải quyết nội dung vụ việc) và các quyết định khác của trọng tài (về trình tự tố tụng), Bộ luật TTDS năm 2015 đã sử dụng từ “phán quyết” thay cho “quyết định”, đồng thời dẫn chiếu đến các khái niệm đã được định nghĩa trong pháp luật trọng tài.

Bộ luật TTDS năm 2015 cũng đã bổ sung trở lại nghĩa vụ chứng minh của bên phải thi hành trong các trường hợp không công nhận theo quy định của Công Ước. Trình tự thủ tục công nhận và cho thi hành có những sửa đổi theo hướng rút ngắn thời hạn, giảm bớt khâu trung gian để đẩy mạnh tiến trình công nhận và cho thi hành.

Trên cơ sở Công ước, khi gia nhập Việt Nam đã giới hạn phạm vi áp dụng của Công ước tại Quyết định số 453/QĐ-CTN ngày 28/7/1995 của Chủ tịch nước về việc tham gia Công ước New York năm 1958 (Quyết định số 453). Điều 2 Quyết định số 453 đưa ra 03 (ba) điều bảo lưu cơ bản của Việt Nam:

(1) Công ước chỉ áp dụng đối với việc công nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài nước ngoài được tuyên tại lãnh thổ của các quốc gia thành viên của Công ước; đối với quyết định trọng tài nước ngoài được tuyên tại lãnh thổ quốc gia chưa ký kết hoặc tham gia Công ước, Công ước áp dụng tại Việt Nam theo nguyên tắc có đi có lại.

(2) Chỉ áp dụng Công ước đối với tranh chấp phát sinh từ các quan hệ pháp luật thương mại.

(3) Mọi sự giải thích Công ước trước tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác của Việt Nam phải tuân thủ các quy định của Hiến pháp và pháp luật Việt Nam.

Hiện nay, khoản 3 Điều 2 Bộ luật TTDS năm 2015 quy định: “Bộ luật TTDS được áp dụng đối với việc giải quyết việc dân sự có yếu tố nước ngoài; trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó”.

Theo quy định của Điều 424 Bộ luật TTDS năm 2015, Tòa án Việt Nam xem xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của trọng tài nước ngoài theo hai nguyên tắc cơ bản: trên cơ sở điều ước quốc tế và trên nguyên tắc có đi có lại.

Bộ luật TTDS năm 2015 đã nội luật hóa Điều V của Công ước về các trường hợp từ chối công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài tại Việt Nam (Điều 459). Theo đó, căn cứ để tòa án không công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài gồm hai nhóm sau:

- Nhóm 1: Bên có nghĩa vụ phải thi hành cung cấp chứng cứ cho tòa án chứng minh rằng: (a) các bên ký thỏa thuận trọng tài không có năng lực để ký kết theo pháp luật mỗi bên; (b) thỏa thuận trọng tài không có giá trị pháp lý; (c) bên phải thi hành không được thông báo kịp thời và hợp thức về việc giải quyết vụ tranh chấp hoặc không thể thực hiện được quyền tố tụng của mình (với lý do chính đáng); (d) phán quyết được tuyên không được các bên yêu cầu giải quyết hoặc vượt quá yêu cầu của các bên; (e) thành phần, thủ tục giải quyết tranh chấp không phù hợp; (g) phán quyết chưa có hiệu lực bắt buộc đối với các bên; (f) phán quyết bị cơ quan có thẩm quyền của nước nơi phán quyết đã được tuyên hoặc của nước có pháp luật đã được áp dụng hủy bỏ hoặc đình chỉ thi hành.

- Nhóm 2: Khi tòa án Việt Nam xét thấy: (a) vụ tranh chấp không được giải quyết theo thể thức trọng tài theo pháp luật Việt Nam; và (b) việc công nhận và cho thi hành phán quyết tại Việt Nam là trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Do vậy, công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của trọng tài nước ngoài là một thủ tục tố tụng đặc biệt do tòa án tiến hành nhằm xem xét để công nhận tính hiệu lực của phán định trọng tài nước ngoài trên phạm vi lãnh thổ của Việt Nam.

Xem thêm: Tổng hợp các bài viết của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015

Luật Hoàng Anh

Tổng đài tư vấn pháp luật

Gửi câu hỏi Đặt lịch hẹn

CÔNG TY LUẬT HOÀNG ANH

Dịch vụ Luật Sư uy tín hàng đầu tại Hà Nội.

Số 2/84 - Trần Quang Diệu - Phường Ô Chợ Dừa - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Email: luatsu@luathoanganh.vn

Tin liên quan

Đình chỉ việc xét tính hợp pháp của cuộc đình công khi nào?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về đình chỉ việc xét tính hợp pháp của cuộc đình công

Quy trình, thủ tục giải quyết đơn yêu cầu xét tính hợp pháp của cuộc đình công?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về thủ tục giải quyết đơn yêu cầu xét tính hợp pháp của cuộc đình công

Trình tự phiên họp xét tính hợp pháp của cuộc đình công?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về trình tự phiên họp xét tính hợp pháp của cuộc đình công

Quyết định về tính hợp pháp của cuộc đình công?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về quyết định tính hợp pháp của cuộc đình công.

Trình tự, thủ tục giải quyết kháng cáo, kháng nghị quyết định về tính hợp pháp của cuộc đình công?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về trình tự, thủ tục giải quyết kháng cáo, kháng nghị quyết định về tính hợp pháp của cuộc đình công

Quy trình, thủ tục giải quyết các việc dân sự liên quan đến hoạt động của Trọng tài thương mại Việt Nam?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về thủ tục giải quyết các việc dân sự liên quan đến hoạt động trọng tài thương mại Việt Nam.

Quy trình thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án?

Tố tụng 04/01/2022

Bài viết trình bày về thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án.